| XSERVER(1) | General Commands Manual | XSERVER(1) |
نام (NAME)
Xserver - کارساز نمایش سامانه پنجره اکس
خلاصه دستور (SYNOPSIS)
X [گزینه ...]
توضیحات (DESCRIPTION)
X نام عمومی برای کارساز نمایش سامانه پنجره اکس (X Window System) است. این نام معمولاً پیوند یا رونوشتی از باینری کارساز مناسب برای راهاندازی پراستفادهترین کارساز در یک ماشین مشخص است.
راهاندازی کارساز (STARTING THE SERVER)
کارساز X معمولاً از طریق برنامه مدیر نمایش اکس xdm(1) یا یک برنامه مدیریت نمایش مشابه آغاز به کار میکند. این ابزار از فایلهای بوت سیستم اجرا میشود و وظیفه روشن نگهداشتن کارساز، درخواست نام کاربری و گذرواژه، و راهاندازی نشستهای کاربری را بر عهده دارد.
سیستمهایی که بیش از یک سامانه پنجره را اجرا میکنند ممکن است بهجای مدیر نمایش، نیاز به استفاده از ابزار xinit(1) داشته باشند. با این حال، xinit باید ابزاری برای ساخت اسکریپتهای راهاندازی در نظر گرفته شود و برای استفاده کاربران نهایی در نظر گرفته نشده است. به مدیران سیستم اکیداً توصیه میشود که از یک مدیر نمایش استفاده کنند، یا رابطهای دیگری را برای کاربران تازهکار بسازند.
کارساز X همچنین میتواند مستقیماً توسط کاربر راهاندازی شود، هرچند این روش معمولاً برای آزمایش در نظر گرفته شده و برای استفاده عادی توصیه نمیشود. در برخی پلتفرمها، کاربر باید مجوز ویژهای برای راهاندازی کارساز X داشته باشد، زیرا دسترسی به دستگاههای خاصی (مانند /dev/mouse) محدود است. در صورت امکان، کارساز X پس از آماده شدن برای پردازش درخواستها، موضوع را به systemd اطلاع میدهد.
هنگامی که کارساز X راهاندازی میشود، معمولاً کنترل نمایشگر را در دست میگیرد. اگر روی یک ایستگاه کاری کار میکنید که کنسول آن همان نمایشگر است، ممکن است در زمان اجرای کارساز نتوانید به کنسول وارد شوید.
گزینهها (OPTIONS)
بسیاری از کارسازهای X دارای گزینههای خط فرمان مخصوص به دستگاه هستند. برای جزئیات بیشتر به صفحات راهنمای هر کارساز مراجعه کنید؛ فهرستی از صفحات راهنمای اختصاصی کارسازها در بخش «همچنین ببینید (SEE ALSO)» در ادامه ارائه شده است.
تمام کارسازهای X گزینههای خط فرمان شرحدادهشده در زیر را میپذیرند. برخی از کارسازهای X ممکن است راههای دیگری برای ارائه پارامترهای شرحدادهشده در اینجا داشته باشند، اما مقادیر ارائهشده از طریق گزینههای خط فرمان باید بر مقادیر مشخصشده از طریق سازوکارهای دیگر اولویت داشته باشند.
- :displaynumber
- کارساز X با displaynumber دادهشده اجرا میشود که بهطور پیشفرض 0 است. اگر قرار است چندین کارساز X بهطور همزمان روی یک میزبان اجرا شوند، هر کدام باید یک شماره نمایش یکتا داشته باشند. برای یادگیری نحوه تعیین شماره نمایشی که کلاینتها باید تلاش کنند از آن استفاده نمایند، بخش DISPLAY NAMES در صفحه راهنمای X(7) را ببینید.
- -a number
- شتاب اشارهگر را تنظیم میکند (یعنی نسبت میزان جابهجایی گزارششده به مقداری که کاربر واقعاً نشانگر را حرکت داده است).
- -ac
- سازوکارهای کنترل دسترسی مبتنی بر میزبان را غیرفعال میکند. دسترسی از هر میزبانی را فعال کرده، و به هر میزبانی اجازه میدهد فهرست کنترل دسترسی را تغییر دهد. با احتیاط شدید استفاده شود. این گزینه اساساً برای اجرای مجموعههای آزمایشی از راه دور وجود دارد.
- -audit level
- سطح ثبت وقایع نظارتی (audit trail) را تنظیم میکند. سطح پیشفرض 1 است، به این معنی که فقط رد اتصالات گزارش میشود. سطح 2 علاوه بر این، تمام اتصالات موفق و قطع اتصالات را گزارش میکند. سطح 4 پیامهای افزونه SECURITY را در صورت وجود فعال میکند، از جمله ایجاد و ابطال مجوزها و نقض خطمشیهای امنیتی. سطح 0 ثبت وقایع نظارتی را خاموش میکند. خطوط گزارش نظارت به عنوان خروجی خطای استاندارد ارسال میشوند.
- -auth authorization-file
- فایلی را مشخص میکند که شامل مجموعهای از رکوردهای مجوز مورد استفاده برای احراز هویت دسترسی است. همچنین صفحات راهنمای xdm(1) و Xsecurity(7) را ببینید.
- -background none
- در صورت پشتیبانی درایور، از آن میخواهد که هنگام راهاندازی پسزمینه را پاک نکند. ممکن است برای انتقال روان و پیوسته مثلاً با درایور fbdev مفید باشد. به دلایل امنیتی این حالت پیشفرض نیست زیرا محتوای صفحه ممکن است نشست کاربر قبلی را نشان دهد.
- -br
- پنجره ریشه (root window) پیشفرض را بهجای الگوی بافت تار و پود استاندارد، روی سیاه یکدست تنظیم میکند. این گزینه پیشفرض است مگر اینکه -retro یا -wr مشخص شده باشد.
- -bs
- پشتیبانی از ذخیره پشتیبان (backing store) را روی تمام صفحهها غیرفعال میکند.
- +byteswappedclients
- اجازه برقراری اتصال از کلاینتهایی با ترتیب بایت (endianness) متفاوت با کارساز را میدهد. این حالت پیشفرض است مگر اینکه -byteswappedclients مشخص شده باشد.
- -byteswappedclients
- اتصال کلاینتهایی با ترتیب بایت متفاوت با کارساز را ممنوع میکند.
- -c
- صدای کلیک کلیدها (key-click) را خاموش میکند.
- c volume
- بلندی صدای کلیک کلیدها را تنظیم میکند (محدوده مجاز: 0-100).
- -cc class
- کلاس بصری (visual class) را برای پنجره ریشه صفحههای رنگی تنظیم میکند. شمارههای کلاس مطابق با مشخصات پروتکل X هستند. توسط همه کارسازها رعایت نمیشود.
- -core
- باعث میشود کارساز هنگام خطاهای مهلک یک core dump ایجاد کند.
- -displayfd fd
- یک توصیفگر فایل (file descriptor) را در فرایند راهانداز مشخص میکند. کارساز X بهجای مشخص کردن یک شماره نمایش، تلاش میکند روی شمارههای نمایش بالاتر بهترتیب شنود کند، و پس از یافتن یک شماره آزاد، شماره نمایش را بهعنوان یک رشته خاتمهیافته با خط جدید روی این توصیفگر فایل مینویسد. گزینه -pn هنگام استفاده از -displayfd نادیده گرفته میشود.
- -deferglyphs whichfonts
- انواع فونتهایی را مشخص میکند که کارساز باید برای آنها از بارگذاری معوق گلیفها (deferred glyph loading) استفاده کند. whichfonts میتواند all (همه فونتها)، none (هیچ فونتی)، یا 16 (تنها فونتهای 16 بیتی) باشد.
- -dpi resolution
- تفکیکپذیری (resolution) را برای تمام صفحهها بر حسب نقطه بر اینچ تنظیم میکند. زمانی استفاده میشود که کارساز نتواند اندازه صفحه(ها) را از روی سختافزار تشخیص دهد.
- dpms
- خدمات مدیریت توان نمایشگر (DPMS) را در صورت پشتیبانی فعال میکند. حالت پیشفرض وابسته به پلتفرم و پیکربندی است.
- -dpms
- خدمات مدیریت توان نمایشگر (DPMS) را غیرفعال میکند. حالت پیشفرض وابسته به پلتفرم و پیکربندی است.
- -extensionextensionName
- افزونه نامبردهشده را غیرفعال میکند. اگر نام افزونه ناشناختهای مشخص شود، فهرستی از نامهای افزونه پذیرفتهشده چاپ میشود.
- +extensionextensionName
- افزونه نامبردهشده را فعال میکند. اگر نام افزونه ناشناختهای مشخص شود، فهرستی از نامهای افزونه پذیرفتهشده چاپ میشود.
- -f volume
- بلندی صدای بوق (زنگ) را تنظیم میکند (محدوده مجاز: 0-100).
- -fakescreenfps ps
- نرخ فریم بر ثانیه (fps) پیشفرض صفحه نمایش مجازی ارائه را تنظیم میکند (محدوده مجاز: 1-600).
- -fp fontPath
- مسیر جستجو برای فونتها را مشخص میکند. این مسیر فهرستی جداشده با کاما از دایرکتوریهایی است که کارساز X در آنها به جستجوی پایگاههای داده فونت میپردازد. برای اطلاعات بیشتر و فهرست پیشفرض، بخش FONTS در این صفحه راهنما را ببینید..TP 8 -help پیام راهنمای نحوه استفاده را چاپ میکند.
- -I
- باعث نادیده گرفته شدن تمامی آرگومانهای باقیمانده در خط فرمان میشود.
- -iglx
- ایجاد زمینههای (contexts) غیرمستقیم GLX را ممنوع میکند. GLX غیرمستقیم کاربرد محدودی دارد، زیرا فاقد پشتیبانی از بسیاری از ویژگیها و افزونههای مدرن OpenGL است؛ از زمینههای مستقیم کندتر است؛ و سطح حمله بزرگی را برای خطاهای تجزیه پروتکل باز میکند. این رفتار پیشفرض است مگر اینکه +iglx مشخص شده باشد.
- +iglx
- ایجاد زمینههای (contexts) غیرمستقیم GLX را مجاز میکند.
- -maxbigreqsize size
- حداکثر اندازه درخواست بزرگ (big request) را روی size مگابایت تنظیم میکند.
- -nocursor
- نمایش مکاننمای اشارهگر را غیرفعال میکند.
- -nolisten trans-type
- یک نوع
انتقال (transport type)
را غیرفعال
میکند.
برای مثال،
اتصالات TCP/IP
را میتوان
با -nolisten tcp
غیرفعال
کرد. این
گزینه
میتواند
چندین بار
برای
غیرفعال
کردن گوش
دادن به
انواع
انتقال
مختلف مشخص
شود. انواع
انتقال
پشتیبانیشده
وابسته به
سکو هستند،
اما
معمولاً
شامل موارد
زیر
میشوند:
tcp TCP روی IPv4 یا IPv6 inet تنها TCP روی IPv4 inet6 تنها TCP روی IPv6 unix سوکتهای دامنه یونیکس (UNIX Domain Sockets) local روش اتصال محلی ترجیحی سکو - -listen trans-type
- یک نوع انتقال را فعال میکند. برای مثال، اتصالات TCP/IP را میتوان با -listen tcp فعال کرد. این گزینه میتواند چندین بار برای فعال کردن گوش دادن به انواع انتقال مختلف مشخص شود.
- -noreset
- از بازنشانی کارساز هنگام بسته شدن آخرین اتصال کلاینت جلوگیری میکند. این گزینه بر گزینه خط فرمان قبلیِ -terminate اولویت دارد.
- -p minutes
- زمان چرخه الگوی محافظ صفحه نمایش را بر حسب دقیقه تنظیم میکند.
- -pn
- به کارساز اجازه میدهد در صورتی که نتواند تمام سوکتهای شناختهشده خود (نقاط اتصال برای کلاینتها) را برقرار کند، اما دستکم یکی را برقرار سازد، به اجرای خود ادامه دهد. این گزینه به طور پیشفرض فعال است.
- -nopn
- در صورتی که کارساز نتواند تمام سوکتهای شناختهشده خود (نقاط اتصال برای کلاینتها) را برقرار کند، باعث خروج آن میشود.
- -r
- تکرار خودکار (auto-repeat) را خاموش میکند.
- r
- تکرار خودکار (auto-repeat) را روشن میکند.
- -retro
- کارساز را با الگوی نقطهای (stipple) کلاسیک و مکاننمای مرئی راهاندازی میکند. حالت پیشفرض، شروع با پنجره ریشه سیاه و عدم نمایش مکاننما تا زمانی است که برای اولین بار یک برنامه XDefineCursor() را فراخوانی کند. برای کارسازهای kdrive، این گزینه متضمن -zap است.
- -s minutes
- زمان مهلت اتمام (timeout) محافظ صفحه نمایش را بر حسب دقیقه تنظیم میکند.
- -su
- پشتیبانی از save under را در تمام صفحهها غیرفعال میکند.
- -seat seat
- جایگاهی (seat) که باید روی آن اجرا شود. رشتهای را میگیرد که یک seat را با ساختار نحوی ویژه سکو مشخص میکند. در سکوهایی که از این قابلیت پشتیبانی میکنند، میتوان از این گزینه برای محدود کردن کارساز به ارائه تنها زیرمجموعه خاصی از دستگاههای متصل به سیستم استفاده کرد.
- -t number
- آستانه شتاب اشارهگر را بر حسب پیکسل تنظیم میکند (یعنی پس از چند پیکسل، شتاب اشارهگر باید اعمال شود).
- -terminate [delay]
- باعث میشود کارساز هنگام بازنشانی کارساز، به جای ادامه اجرا، خاتمه یابد. این گزینه بر گزینه خط فرمان قبلیِ -noreset اولویت دارد. اگر یک تأخیر بر حسب ثانیه مشخص شود، کارساز حداقل به اندازه مدت تأخیر صبر میکند. در پایان این دوره مهلت، اگر هیچ کلاینتی متصل نباشد، کارساز فوراً خاتمه مییابد.
- -tst
- تمامی افزونههای آزمایشی را غیرفعال میکند (مانند XTEST، XTrap، XTestExtension1، RECORD).
- ttyxx
- نادیده گرفته میشود؛ برای کارسازهایی که به روش قدیمی (از طریق init) راهاندازی میشدند.
- v
- اولویت محافظ صفحه را روی قطع ویدیو (video-off) قرار میدهد.
- -v
- اولویت محافظ صفحه را روی وصل ویدیو (video-on) قرار میدهد.
- -wr
- پنجره ریشه پیشفرض را به جای الگوی بافت استاندارد ریشه، روی سفید یکدست تنظیم میکند.
- -x extension
- افزونه مشخصشده را هنگام راهاندازی (init) بارگذاری میکند. این گزینه برای اکثر پیادهسازیها بیاثر است (no-op).
- [+-]xinerama
- افزونه XINERAMA را فعال (+) یا غیرفعال (-) میکند. وضعیت پیشفرض به سکو و پیکربندی بستگی دارد..SH "گزینههای وابسته به کارساز (SERVER DEPENDENT OPTIONS)" برخی از کارسازهای X گزینههای زیر را میپذیرند:
- -ld kilobytes
- حد فضای دادهٔ کارساز را روی مقدار مشخصشده بر حسب کیلوبایت تنظیم میکند. مقدار صفر اندازهٔ داده را تا جای ممکن بزرگ میکند. مقدار پیشفرض -1 حد فضای داده را بدون تغییر باقی میگذارد.
- -lf files
- حد تعداد فایلهای باز کارساز را روی مقدار مشخصشده تنظیم میکند. مقدار صفر این حد را تا جای ممکن بزرگ میکند. مقدار پیشفرض -1 این محدودیت را بدون تغییر باقی میگذارد.
- -ls kilobytes
- حد فضای پشتهٔ کارساز را روی مقدار مشخصشده بر حسب کیلوبایت تنظیم میکند. مقدار صفر اندازهٔ پشته را تا جای ممکن بزرگ میکند. مقدار پیشفرض -1 حد فضای پشته را بدون تغییر باقی میگذارد.
- -maxclients
- 64|128|256|512 حداکثر تعداد کلاینتهای مجاز برای اتصال به کارساز X را تعیین میکند. مقادیر قابل قبول 64، 128، 256 یا 512 هستند.
- -render
- default|mono|gray|color سیاست تخصیص رنگ مورد استفاده توسط افزونهٔ render را تعیین میکند.
- -dumbSched
- زمانبندی هوشمند را در بسترهایی که از زمانبند هوشمند پشتیبانی میکنند غیرفعال میسازد.
- -schedInterval interval
- بازهٔ زمانی زمانبند هوشمند را روی interval میلیثانیه تنظیم میکند.
گزینههای XDMCP (XDMCP OPTIONS)
کارسازهای X که از XDMCP پشتیبانی میکنند دارای گزینههای زیر هستند. برای اطلاعات بیشتر، مشخصات X Display Manager Control Protocol را ببینید.
- -query hostname
- پروتکل XDMCP را فعال کرده و بستههای Query را به hostname مشخصشده ارسال میکند.
- -broadcast
- پروتکل XDMCP را فعال کرده و بستههای BroadcastQuery را در شبکه همهپخشی میکند. نخستین مدیر نمایشی که پاسخ دهد برای این نشست انتخاب خواهد شد.
- -multicast [address [hop count]]
- پروتکل XDMCP را فعال کرده و بستههای BroadcastQuery را در شبکه چندپخشی میکند. نخستین مدیر نمایشی که پاسخ دهد برای نشست انتخاب میشود. اگر نشانی مشخص شود، چندپخشی به آن نشانی فرستاده میشود. در صورتی که هیچ نشانیای مشخص نشود، چندپخشی به گروه چندپخشی پیشفرض IPv6 در XDMCP ارسال میگردد. اگر یک hop count (تعداد جهشها) تعیین شده باشد، به عنوان حداکثر جهش برای چندپخشی به کار میرود. اگر هیچ hop count مشخص نشود، چندپخشی روی حداکثر 1 جهش تنظیم میشود تا از مسیریابی چندپخشی به خارج از شبکهٔ محلی جلوگیری شود.
- -indirect hostname
- پروتکل XDMCP را فعال کرده و بستههای IndirectQuery را به hostname مشخصشده ارسال میکند.
- -port port-number
- به جای درگاه پیشفرض، از port-number مشخصشده برای بستههای XDMCP استفاده میکند. این گزینه باید پیش از هر یک از گزینههای -query، -broadcast، -multicast یا -indirect مشخص شود.
- -from local-address
- آدرس محلی را برای اتصال تعیین میکند (زمانی که میزبان متصلشونده دارای چندین رابط شبکه باشد سودمند است). local-address میتواند به هر شکلی که برای پیادهسازی gethostbyname(3) در بستر میزبان قابل قبول است بیان شود.
- -once
- باعث میشود کارساز هنگام پایان یافتن نشست XDMCP، به جای راهاندازی دوباره (reset)، خاتمه یابد (terminate).
- -class display-class
- پروتکل XDMCP دارای یک توصیفکنندهٔ نمایشگر اضافی است که در جستجوی منابع برای گزینههای ویژهٔ نمایشگر استفاده میشود. این گزینه آن مقدار را تعیین میکند؛ بهطور پیشفرض این مقدار "MIT-unspecified" است (که مقدار چندان مفیدی نیست).
- هنگام آزمودن XDM-AUTHENTICATION-1، یک کلید خصوصی میان کارساز و مدیر به اشتراک گذاشته میشود. این گزینه مقدار آن دادهٔ خصوصی را تعیین میکند (البته با قرار گرفتن در خط فرمان، چندان هم خصوصی نیست!).
- -displayID display-id
- یکی دیگر از مقادیر ویژهٔ XDMCP؛ این مقدار به مدیر نمایش اجازه میدهد هر نمایشگر را شناسایی کند تا بتواند کلید به اشتراکگذاشتهشده را بیابد..SH "گزینههای XKEYBOARD (XKEYBOARD OPTIONS)" کارگزارهای X که از افزونهٔ XKEYBOARD (یا همان "XKB") پشتیبانی میکنند، گزینههای زیر را میپذیرند. تمام فایلهای چیدمان مشخصشده در خط فرمان باید در دایرکتوری پایهٔ XKB یا یک زیردایرکتوری قرار داشته باشند و بهصورت مسیر نسبی از دایرکتوری پایهٔ XKB مشخص شوند. دایرکتوری پایهٔ پیشفرض XKB مسیر /usr/lib/X11/xkb است.
- [+-]accessx [ timeout [ timeout_mask [ feedback [ options_mask ] ] ] ]
- توالیهای کلید AccessX را فعال(+) یا غیرفعال(-) میکند.
- -xkbdir directory
- دایرکتوری پایه برای فایلهای چیدمان صفحهکلید. این گزینه برای کارگزارهای X دارای ویژگی setuid (یعنی زمانی که uidهای واقعی و مؤثر کارگزار X متفاوت هستند) در دسترس نیست.
- -ardelay milliseconds
- تاخیر تکرار خودکار (مدت زمانی به میلیثانیه که یک کلید باید پیش از آغاز تکرار خودکار فشرده بماند) را تنظیم میکند.
- -arinterval milliseconds
- فاصلهٔ زمانی تکرار خودکار (مدت زمانی به میلیثانیه که باید میان فشردنهای کلید ناشی از تکرار خودکار سپری شود) را تنظیم میکند.
- -xkbmap filename
- توصیف صفحهکلید را در filename هنگام راهاندازی کارگزار بارگذاری میکند.
اتصالهای شبکه (NETWORK CONNECTIONS)
کارگزار X از اتصالهای کلاینت از طریق زیرمجموعهای وابسته به پلتفرم از انواع انتقال (transport) زیر پشتیبانی میکند: TCP/IP، سوکتهای Unix Domain و چندین نوع مختلف از اتصالهای محلی SVR4. برای آگاهی از نحوهٔ تعیین نوع انتقالی که کلاینتها باید برای استفاده تلاش کنند، به بخش DISPLAY NAMES در صفحهٔ راهنمای X(7) مراجعه کنید.
اعطای دسترسی (GRANTING ACCESS)
کارگزار X زیرمجموعهای وابسته به پلتفرم از پروتکلهای مجوزدهی زیر را پیادهسازی میکند: MIT-MAGIC-COOKIE-1، XDM-AUTHORIZATION-1، SUN-DES-1، Host Access و Server Interpreted. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ نحوهٔ عملکرد این پروتکلها، صفحهٔ راهنمای Xsecurity(7) را ببینید.
دادههای مجوزدهی مورد نیاز پروتکلهای بالا در فایلی خصوصی که با گزینهٔ خط فرمان -auth نامگذاری میشود، به کارگزار ارسال میگردد. هر بار که کارگزار در آستانهٔ پذیرش اولین اتصال پس از یک بازنشانی باشد (یا زمانی که کارگزار در حال راهاندازی است)، این فایل را میخواند. اگر این فایل حاوی هرگونه رکورد مجوزدهی باشد، به میزبان محلی بهطور خودکار اجازهٔ دسترسی به کارگزار داده نمیشود و تنها کلاینتهایی که یکی از رکوردهای مجوزدهی موجود در این فایل را در اطلاعات برپایی اتصال ارسال کنند، اجازهٔ دسترسی خواهند داشت. برای شرح قالب باینری این فایل، به صفحهٔ راهنمای Xau مراجعه کنید. برای نگهداری این فایل و توزیع محتوای آن به میزبانهای دوردست، xauth(1) را ببینید.
کارگزار X همچنین از یک فهرست کنترل دسترسی مبتنی بر میزبان برای تصمیمگیری در مورد پذیرش یا عدم پذیرش اتصالها از کلاینتهای موجود روی یک ماشین خاص استفاده میکند. اگر هیچ سازوکار مجوزدهی دیگری در حال استفاده نباشد، این فهرست در ابتدا متشکل از میزبانی است که کارگزار روی آن در حال اجراست و همچنین تمام ماشینهایی که در فایل /etc/Xn.hosts فهرست شدهاند، که در آن n شمارهٔ نمایشگر کارگزار است. هر خط از این فایل باید شامل یک نام میزبان اینترنتی (مانند expo.lcs.mit.edu) یا یک نام کامل در قالب family:name باشد، همانگونه که در صفحهٔ راهنمای xhost(1) شرح داده شده است. نباید هیچ فاصلهٔ ابتدایی یا انتهایی در هیچیک از خطوط وجود داشته باشد. برای مثال:
joesworkstation corporate.company.com inet:bigcpu local:
کاربران میتوانند با استفاده از دستور xhost از همان ماشینی که کارگزار روی آن قرار دارد، میزبانها را به این فهرست اضافه یا از آن حذف کرده و کنترل دسترسی را فعال یا غیرفعال کنند.
پروتکل X ذاتاً هیچ مفهومی از مجوزهای عملیات پنجره ندارد و هیچ محدودیتی بر کارهایی که یک کلاینت میتواند انجام دهد اعمال نمیکند؛ اگر برنامهای بتواند به یک نمایشگر متصل شود، اختیار تام صفحه را در دست دارد. کارگزارهای X که از افزونهٔ SECURITY پشتیبانی میکنند وضعیت بهتری دارند، چرا که کلاینتها میتوانند از طریق اعتبارسنجیای که برای اتصال به کار میبرند، بهعنوان غیرقابلاعتماد (untrusted) تعیین شوند؛ برای جزئیات به صفحهٔ راهنمای xauth(1) مراجعه کنید. محدودیتهایی بر کلاینتهای غیرقابلاعتماد اعمال میشود که کارهای مخرب احتمالی آنها را مهار میکند. برای فهرست کاملی از این محدودیتها، مشخصات افزونهٔ SECURITY را ببینید.
مراکزی که دارای سیستمهای احراز هویت و مجوزدهی بهتری هستند ممکن است بخواهند از قلابهای (hooks) موجود در کتابخانهها و کارگزار برای ارائهٔ مدلهای امنیتی بیشتر استفاده کنند..SH "سیگنالها (SIGNALS)" کارگزار X به سیگنالهای زیر معنای ویژهای اختصاص میدهد:
- SIGHUP
- این سیگنال باعث میشود کارگزار تمامی اتصالهای موجود را ببندد، همهٔ منابع را آزاد کند و تمام مقادیر پیشفرض را بازگرداند. این سیگنال هر زمان که برنامهٔ اصلی کاربر اصلی (معمولاً یک xterm یا مدیر پنجره) خارج شود، توسط مدیر نمایش فرستاده میشود تا کارگزار را وادار به پاکسازی و آمادهسازی برای کاربر بعدی کند.
- SIGTERM
- این سیگنال باعث خروج تمیز کارگزار میشود.
- SIGUSR1
- این سیگنال کاملاً متفاوت از دو مورد بالا به کار میرود. هنگامی که کارگزار شروع به کار میکند، بررسی میکند که آیا SIGUSR1 را بهجای مقدار معمول SIG_DFL، بهصورت SIG_IGN به ارث برده است یا خیر. در این حالت، کارگزار پس از راهاندازی شیوههای ارتباطی گوناگون، یک SIGUSR1 به فرایند والد خود میفرستد. Xdm از این قابلیت استفاده میکند تا بفهمد چه زمانی امکان اتصال به کارگزار وجود دارد.
فونتها (FONTS)
کارگزار X میتواند فونتها را از دایرکتوریها و/یا از کارگزارهای فونت دریافت کند. فهرستی از دایرکتوریها و کارگزارهای فونتی که کارگزار X هنگام تلاش برای باز کردن یک فونت استفاده میکند، توسط font path (مسیر فونت) کنترل میشود.
مسیر پیشفرض فونت عبارت است از: /usr/share/fonts/misc,/usr/share/fonts/TTF,/usr/share/fonts/OTF,/usr/share/fonts/Type1,/usr/share/fonts/100dpi,/usr/share/fonts/75dpi .
نوع خاصی از دایرکتوری را میتوان با استفاده از پیشوند catalogue: مشخص کرد. دایرکتوریهایی که با این روش مشخص میشوند میتوانند حاوی پیوندهای نمادینی باشند که به دایرکتوریهای واقعی فونت اشاره دارند. برای جزئیات بیشتر به بخش FONTPATH.D مراجعه کنید.
مسیر فونت را میتوان با گزینهٔ -fp یا پس از اجرای کارگزار بهوسیلهٔ xset(1) تنظیم کرد.
FONTPATH.D
میتوانید نوع خاصی از مسیر فونت را در قالب catalogue:<dir> مشخص کنید. دایرکتوری مشخصشده پس از پیشوند :catalogue برای یافتن پیوندهای نمادین بررسی خواهد شد و مقصد هر پیوند نمادین بهعنوان یک FPE محلی fontfile اضافه میشود.
پیوند نمادین میتواند پسوندی از ویژگیها مانند 'unscaled' داشته باشد که به FPE پایهٔ fontfile منتقل خواهد شد. تنها استثنا ویژگی جدید 'pri' است که برای اولویتبندی و ترتیبدهی به مسیرهای فونتِ مشخصشده توسط پیوندهای نمادین استفاده میشود.
یک پیکربندی نمونه:
75dpi:unscaled:pri=20 -> /usr/share/X11/fonts/75dpi ghostscript:pri=60 -> /usr/share/fonts/default/ghostscript misc:unscaled:pri=10 -> /usr/share/X11/fonts/misc type1:pri=40 -> /usr/share/X11/fonts/Type1 type1:pri=50 -> /usr/share/fonts/default/Type1
این کار مسیر /usr/share/X11/fonts/misc را بهعنوان اولین FPE با ویژگی 'unscaled' اضافه میکند، دومین FPE مسیر /usr/share/X11/fonts/75dpi خواهد بود که آن هم ویژگی 'unscaled' را دارد، و الی آخر. این کار از نظر عملکردی دقیقاً معادل تنظیم مسیر فونت زیر است:
/usr/share/X11/fonts/misc:unscaled, /usr/share/X11/fonts/75dpi:unscaled, /usr/share/X11/fonts/Type1, /usr/share/fonts/default/Type1, /usr/share/fonts/default/ghostscript
فایلها (FILES)
- /etc/Xn.hosts
- فهرست کنترل دسترسی اولیه برای نمایش شمارهٔ n
- /usr/share/fonts/X11/misc,/usr/share/fonts/X11/75dpi,/usr/share/fonts/X11/100dpi
- دایرکتوریهای فونتهای بیتمپ (Bitmap)
- /usr/share/fonts/X11/TTF,/usr/share/fonts/X11/Type1
- دایرکتوریهای فونتهای برداری (Outline)
- /tmp/.X11-unix/Xn
- سوکت دامنهٔ یونیکس برای نمایش شمارهٔ n
- /usr/adm/Xnmsgs
- فایل گزارش خطای نمایش شمارهٔ n در صورت اجرا از طریق init(8)
- /usr/lib/X11/xdm/xdm-errors
- فایل پیشفرض گزارش خطا در صورتی که کارگزار از طریق xdm(1) اجرا شود.SH "همچنین ببینید (SEE ALSO)" اطلاعات عمومی: X(7)
پروتکلها: X Window System Protocol, The X Font Service Protocol, X Display Manager Control Protocol
فونتها: bdftopcf(1)، mkfontdir(1)، mkfontscale(1)، xfs(1)، xlsfonts(1)، xfontsel(1)، xfd(1)، X Logical Font Description Conventions
صفحهکلیدها: xkeyboard-config(7)
امنیت: Xsecurity(7)، xauth(1)، Xau(1)، xdm(1)، xhost(1) Security Extension Specification
راهاندازی سرور: startx(1)، xdm(1)، xinit(1)
کنترل سرور پس از راهاندازی: xset(1)، xsetroot(1)، xhost(1)، xinput(1)، xrandr(1)
صفحههای راهنمای اختصاصی سرور: Xorg(1)، Xwayland(1)، Xephyr(1)، Xnest(1)، Xvfb(1)، Xquartz(1)، XWin(1).
مستندات داخلی سرور: Definition of the Porting Layer for the X v11 Sample Server
نویسندگان (AUTHORS)
سرور نمونه در ابتدا توسط Susan Angebranndt، Raymond Drewry، Philip Karlton و Todd Newman از Digital Equipment Corporation با پشتیبانی افراد متعددی نوشته شد. این سرور از آن زمان توسط Keith Packard و Bob Scheifler از MIT بهطور گسترده بازنویسی شده است. Dave Wiggins پس از نسخهٔ R5 مدیریت پروژه را بر عهده گرفت و بهبودهای قابلتوجهی در آن ایجاد کرد.
| xorg-server 21.1.24 | X Version 11 |