XMONAD(1) General Commands Manual XMONAD(1)

xmonad - مدیر پنجره کاشی‌کار

xmonad یک مدیر پنجره کاشی‌کار کمینه‌گرا برای سامانه پنجره X است که با Haskell نوشته شده است. پنجره‌ها با استفاده از الگوریتم‌های چیدمان خودکار مدیریت می‌شوند که می‌توان آن‌ها را به‌صورت پویا بازپیکربندی کرد. در هر زمان، پنجره‌ها به‌گونه‌ای مرتب می‌شوند که بیشترین بهره‌وری از مساحت مفید صفحه نمایش به عمل آید. تمامی امکانات این مدیر پنجره صرفاً از طریق صفحه‌کلید در دسترس هستند: استفاده از موشواره کاملاً اختیاری است. xmonad با استفاده از Haskell پیکربندی می‌شود و کاربر می‌تواند در فایل‌های پیکربندی، الگوریتم‌های چیدمان سفارشی را پیاده‌سازی کند. یکی از اصول xmonad پیش‌بینی‌پذیری است: کاربر باید بتواند از پیش به‌طور دقیق بداند که در نتیجه هر اقدامی چه چیدمانی از پنجره‌ها حاصل خواهد شد.

به‌طور پیش‌فرض، xmonad سه الگوریتم چیدمان ارائه می‌دهد: tall (بلند/عمودی)، wide (عریض/افقی) و fullscreen (تمام‌صفحه). در حالت tall یا wide، پنجره‌ها برای جلوگیری از هم‌پوشانی و به حداکثر رساندن استفاده از صفحه، کاشی‌کاری و مرتب می‌شوند. دسته‌هایی از پنجره‌ها روی صفحه‌های مجازی گروه‌بندی می‌شوند و هر صفحه چیدمان ویژه خود را حفظ می‌کند که می‌تواند به‌صورت پویا تغییر کند. چندین نمایشگر فیزیکی از طریق Xinerama پشتیبانی می‌شوند که امکان نمایش هم‌زمان چندین صفحه را فراهم می‌سازد.

با بهره‌گیری از قدرت بیان یک زبان تابعی مدرن با سیستم نوع ایستای غنی، xmonad یک مدیر پنجره کامل و پرامکانات را در کمتر از ۱۲۰۰ خط کد، با تأکید بر صحت عملکرد و پایداری فراهم می‌کند. ویژگی‌های درونی مدیر پنجره با استفاده از ترکیبی از تضمین‌های ایستای ارائه‌شده توسط سیستم نوع و آزمون‌های خودکار مبتنی بر نوع بررسی می‌شوند. یکی از مزایای این کار، سادگی درک کدها و آسانی اصلاح آن‌ها است.

xmonad هر پنجره را در یک “فضای کاری” (workspace) قرار می‌دهد. هر فضای کاری می‌تواند شامل هر تعداد پنجره باشد که می‌توانید با استفاده از mod-j و mod-k میان آن‌ها پیمایش کنید. پنجره‌ها به‌صورت تمام‌صفحه، کاشی‌کاری افقی یا کاشی‌کاری عمودی نمایش داده می‌شوند. می‌توانید با فشردن mod-space حالت چیدمان را تغییر دهید که میان حالت‌های موجود جابه‌جا خواهد شد.

می‌توانید با فشردن mod-N به فضای کاری N بروید. برای نمونه، جهت تغییر به فضای کاری ۵، باید mod-5 را فشار دهید. به‌همین ترتیب، می‌توانید با mod-shift-N پنجره فعلی را به فضای کاری دیگری منتقل کنید.

هنگام اجرا با چندین نمایشگر (Xinerama)، در هر صفحه دقیقاً ۱ فضای کاری قابل مشاهده است. کلیدهای mod-{w,e,r} تمرکز را میان صفحه‌ها جابه‌جا می‌کنند، در حالی که shift-mod-{w,e,r} پنجره فعلی را به آن صفحه منتقل می‌کنند. هنگام آغاز به‌کار xmonad، فضای کاری ۱ روی صفحه ۱، فضای کاری ۲ روی صفحه ۲ و غیره قرار دارد. هنگام جابه‌جایی به فضای کاری که هم‌اکنون نمایان است، فضای کاری فعلی و فضای کاری نمایان جای خود را با یکدیگر عوض می‌کنند.

xmonad چندین پرچم دارد که می‌توانید به فایل اجرایی ارسال کنید. این پرچم‌ها عبارتند از:

–recompile
کامپایل مجدد پیکربندی xmonad.hs شما
–restart
باعث راه‌اندازی مجدد فرایند در حال اجرای xmonad می‌شود
–replace
جایگزین کردن مدیر پنجره فعلی با xmonad
–version
نمایش نسخه xmonad
–verbose-version
نمایش اطلاعات دقیق نسخه xmonad

اجرای ترمینال
اجرای dmenu
اجرای gmrun
بستن پنجره دارای تمرکز
چرخش میان الگوریتم‌های چیدمان موجود
بازنشانی چیدمان‌ها در فضای کاری فعلی به پیش‌فرض
تغییر اندازه پنجره‌های مشاهده‌شده به اندازه صحیح
انتقال تمرکز به پنجره بعدی
انتقال تمرکز به پنجره قبلی
انتقال تمرکز به پنجره بعدی
انتقال تمرکز به پنجره قبلی
انتقال تمرکز به پنجره اصلی (master)
جابه‌جایی پنجره دارای تمرکز و پنجره اصلی (master)
جابه‌جایی پنجره دارای تمرکز با پنجره بعدی
جابه‌جایی پنجره دارای تمرکز با پنجره قبلی
کوچک کردن ناحیه اصلی (master)
بزرگ کردن ناحیه اصلی (master)
mod-t
بازگرداندن پنجره به حالت کاشی‌کاری
افزایش تعداد پنجره‌ها در ناحیه اصلی (master)
کاهش تعداد پنجره‌ها در ناحیه اصلی (master)
خروج از xmonad
راه‌اندازی مجدد xmonad
اجرای xmessage با خلاصه‌ای از کلیدهای میانبر پیش‌فرض (کاربردی برای تازه‌کاران)
اجرای xmessage با خلاصه‌ای از کلیدهای میانبر پیش‌فرض (کاربردی برای تازه‌کاران)
رفتن به فضای کاری N
انتقال کلاینت به فضای کاری N
رفتن به صفحه‌نمایش فیزیکی/Xinerama شماره ۱، ۲ یا ۳
انتقال کلاینت به صفحه‌نمایش شماره ۱، ۲ یا ۳
تنظیم پنجره روی حالت شناور و جابه‌جایی آن با کشیدن
بالا آوردن پنجره به بالای پشته (stack)
تنظیم پنجره روی حالت شناور و تغییر اندازه با کشیدن
برای استفاده از xmonad به عنوان مدیر پنجرهٔ خود، خط زیر را به فایل ~/.xinitrc
اضافه کنید:
exec xmonad

شخصی‌سازی xmonad در فایل xmonad.hs انجام شده و سپس با mod-q بازنشانی می‌شود. می‌توانید مکان قرارگیری فایل پیکربندی خود را با روش‌های زیر مشخص کنید:

1.
تنظیم XMONAD_DATA_DIR، XMONAD_CONFIG_DIR و XMONAD_CACHE_DIR؛ در این حالت انتظار می‌رود xmonad.hs در XMONAD_CONFIG_DIR باشد.
2.
ایجاد xmonad.hs در ~/.xmonad.
3.
ایجاد xmonad.hs در XDG_CONFIG_HOME. توجه داشته باشید که در این حالت، xmonad به ترتیب از XDG_DATA_HOME و XDG_CACHE_HOME برای دایرکتوری داده و حافظه موقت (cache) استفاده خواهد کرد.

می‌توانید افزونه‌های بسیاری را برای قابلیت‌های اصلی در بستهٔ xmonad-contrib پیدا کنید که از طریق مدیر بستهٔ شما یا از نشانی xmonad.org در دسترس است.

از نسخهٔ xmonad-0.9 به بعد، هر ماژول اضافی Haskell که در ~/.xmonad/lib/ قرار گیرد، در مسیر جستجوی GHC در دسترس خواهد بود. ماژول‌های سلسله‌مراتبی پشتیبانی می‌شوند؛ برای مثال، فایل ~/.xmonad/lib/XMonad/Stack/MyAdditions.hs می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

module XMonad.Stack.MyAdditions (function1) where
  function1 = error "function1: Not implemented yet!"

سپس xmonad.hs شما می‌تواند XMonad.Stack.MyAdditions را طوری وارد کند که گویی آن ماژول در xmonad یا xmonad-contrib قرار داشته است.

احتمالاً وجود دارد. اگر موردی یافتید، لطفاً آن را در سامانه پیگیری باگ (bugtracker) گزارش دهید.

27 October 2021 Tiling Window Manager