.\"
.\" Copyright 1988, 1998  The Open Group
.\"
.\" Permission to use, copy, modify, distribute, and sell this software and its
.\" documentation for any purpose is hereby granted without fee, provided that
.\" the above copyright notice appear in all copies and that both that
.\" copyright notice and this permission notice appear in supporting
.\" documentation.
.\"
.\" The above copyright notice and this permission notice shall be included
.\" in all copies or substantial portions of the Software.
.\"
.\" THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS
.\" OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF
.\" MERCHANTABILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT.
.\" IN NO EVENT SHALL THE OPEN GROUP BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR
.\" OTHER LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE,
.\" ARISING FROM, OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR
.\" OTHER DEALINGS IN THE SOFTWARE.
.\"
.\" Except as contained in this notice, the name of The Open Group shall
.\" not be used in advertising or otherwise to promote the sale, use or
.\" other dealings in this Software without prior written authorization
.\" from The Open Group.
.\"
.TH XINIT 1 "xinit 1.4.4" "X Version 11"
.SH "نام (NAME)"
xinit \- راه‌انداز سامانه پنجره‌ای اکس
.SH "خلاصه دستور (SYNOPSIS)"
.B xinit
[ [
.I client
]
.I options
\&\.\|.\|. ] [
.B \-\^\-
[
.I server
] [
.I display
]
.I options
\&.\|.\|. ]
.SH "توضیحات (DESCRIPTION)"
برنامهٔ \fBxinit\fP برای راه‌اندازی سرور سامانهٔ پنجره‌ای اکس (X Window System) و اولین برنامهٔ کلاینت بر روی سیستم‌هایی که از یک مدیر نمایش مانند
.BR xdm (1)
استفاده نمی‌کنند یا در محیط‌هایی که از چندین سامانه پنجره‌ای بهره می‌برند، استفاده می‌شود. هنگامی که این کلاینت اولیه خارج شود،
\fBxinit\fP سرور X را خاتمه می‌دهد و سپس به کار خود پایان می‌دهد.
.PP
اگر هیچ برنامهٔ کلاینت مشخصی در خط فرمان مشخص نشده باشد،
\fBxinit\fP در دایرکتوری خانگی کاربر به دنبال فایلی به نام \fI.xinitrc\fP می‌گردد تا آن را به عنوان یک اسکریپت شل برای راه‌اندازی برنامه‌های کلاینت اجرا کند.
اگر چنین فایلی وجود نداشته باشد، \fBxinit\fP دستور زیر را به عنوان پیش‌فرض استفاده خواهد کرد:
.sp
	xterm  \-geometry  +1+1  \-n  login  \-display  :0
.sp
.PP
اگر هیچ برنامهٔ سرور مشخصی در خط فرمان مشخص نشده باشد،
\fBxinit\fP در دایرکتوری خانگی کاربر به دنبال فایلی به نام \fI.xserverrc\fP می‌گردد تا آن را به عنوان یک اسکریپت شل برای راه‌اندازی سرور اجرا کند.
اگر چنین فایلی وجود نداشته باشد، \fIxinit\fP دستور زیر را به عنوان پیش‌فرض استفاده خواهد کرد:
.sp
	X  :0
.sp
توجه داشته باشید که این کار فرض می‌کند برنامه‌ای به نام \fIX\fP در مسیر جستجوی جاری وجود دارد.
بنابراین، مدیر سیستم باید پیوندی به نوع سرور مناسب روی دستگاه ایجاد کند یا یک اسکریپت شل بسازد که
\fBxinit\fP را با سرور مناسب اجرا کند.
.PP
توجه داشته باشید که هنگام استفاده از اسکریپت \fI.xserverrc\fP، حتماً سرور X واقعی را با «exec» اجرا کنید.
کوتاهی در این کار می‌تواند راه‌اندازی و خروج سرور X را کُند کند. برای نمونه:
.sp
	exec Xdisplaytype
.PP
یک نکتهٔ مهم این است که برنامه‌هایی که توسط \fI\.xinitrc\fP اجرا می‌شوند،
اگر بلافاصله خارج نمی‌شوند باید در پس‌زمینه اجرا شوند تا مانع راه‌اندازی سایر برنامه‌ها نشوند.
با این حال، آخرین برنامهٔ با ماندگاری طولانی که راه‌اندازی شده است (معمولاً
یک مدیر پنجره یا شبیه‌ساز پایانه) باید در پیش‌زمینه باقی بماند تا اسکریپت خارج نشود (خروج آن
نشان می‌دهد که کار کاربر به پایان رسیده و \fBxinit\fP باید خاتمه یابد).
.PP
می‌توان کلاینت و/یا سرور جایگزینی را در خط فرمان مشخص کرد.
برنامهٔ کلاینت مورد نظر و آرگومان‌های آن باید به عنوان اولین آرگومان‌های خط فرمان به \fBxinit\fP داده شوند.
برای تعیین یک خط فرمان خاص برای سرور، یک خط تیرهٔ دوگانه (\-\^\-) را به خط فرمان \fBxinit\fP
(پس از هرگونه کلاینت و آرگومان‌های آن) اضافه کنید و در پی آن دستور سرور مورد نظر را بنویسید.
.PP
نام برنامهٔ کلاینت و نام برنامهٔ سرور هر دو باید با یک اسلش (/) یا یک نقطه (.) آغاز شوند.
در غیر این صورت، با آن‌ها به عنوان آرگومان‌هایی رفتار می‌شود که باید به خطوط راه‌اندازی مربوطه‌شان
اضافه شوند. این ویژگی افزودن آرگومان‌ها (برای نمونه، رنگ‌های پیش‌زمینه و پس‌زمینه) را بدون
نیاز به تایپ دوبارهٔ کل خط فرمان ممکن می‌سازد.
.PP
اگر نام سرور صریحی تعیین نشده باشد و اولین آرگومان پس از خط تیرهٔ دوگانه (\-\^\-) یک دونقطه به همراه یک رقم باشد،
\fBxinit\fP از آن عدد به جای صفر به عنوان شمارهٔ نمایشگر استفاده خواهد کرد.
همهٔ آرگومان‌های باقی‌مانده به خط فرمان سرور الحاق می‌شوند.
.PP
.SH "مثال‌ها (EXAMPLES)"
در ادامه چند نمونه از نحوهٔ به‌کارگیری آرگومان‌های خط فرمان در \fBxinit\fP آمده است.
.TP 8
.B "xinit"
این دستور سروری به نام \fIX\fP را راه‌اندازی کرده و در صورت وجود، \fI\.xinitrc\fP کاربر را اجرا می‌کند،
در غیر این صورت یک \fIxterm\fP را به کار می‌اندازد.
.TP 8
.B "xinit \-\^\- /usr/bin/Xvnc  :1"
بدین صورت می‌توان نوع خاصی از سرور را روی یک نمایشگر جایگزین راه‌اندازی کرد.
.TP 8
.B "xinit \-geometry =80x65+10+10 \-fn 8x13 \-j \-fg white \-bg navy"
این دستور سروری به نام \fIX\fP را راه‌اندازی می‌کند و آرگومان‌های داده‌شده را به دستور پیش‌فرض \fIxterm\fP اضافه می‌نماید. این کار \fI\.xinitrc\fP را نادیده خواهد گرفت.
.TP 8
.B "xinit \-e widgets \-\^\- ./Xorg \-l \-c"
این دستور از \fI\./Xorg \-l \-c\fP برای راه‌اندازی سرور استفاده کرده و آرگومان‌های \fI\-e widgets\fP را به دستور پیش‌فرض \fIxterm\fP ملحق می‌سازد.
.TP 8
.B "xinit /usr/bin/ssh \-X fasthost cpupig \-\^\-  :1 \-a 2 \-t 5"
این دستور سروری به نام \fIX\fP را روی نمایشگر 1 با آرگومان‌های \fI\-a 2 \-t 5\fP راه‌اندازی می‌کند.
سپس یک شل راه دور را روی رایانهٔ \fBfasthost\fP باز می‌کند که در آن دستور \fIcpupig\fP را اجرا خواهد کرد،
و به آن دستور می‌دهد که نمایش خروجی را به ایستگاه کاری محلی بازگرداند.
.PP
در زیر یک نمونه \fI\.xinitrc\fP آمده است که یک ساعت، چند ترمینال را راه‌اندازی می‌کند و
مدیر پنجره را به عنوان برنامهٔ «آخر» در حال اجرا باقی می‌گذارد. با فرض اینکه
مدیر پنجره به درستی پیکربندی شده باشد، کاربر سپس گزینهٔ منوی «Exit» را برای خاموش کردن X انتخاب می‌کند.
.sp
.in +8
.nf
xrdb \-load $HOME/.Xresources
xsetroot \-solid gray &
xclock \-g 50x50\-0+0 \-bw 0 &
xload \-g 50x50\-50+0 \-bw 0 &
xterm \-g 80x24+0+0 &
xterm \-g 80x24+0\-0 &
twm
.fi
.in -8
.sp
مراکزی که قصد ایجاد یک محیط راه‌اندازی مشترک را دارند می‌توانند به سادگی یک
\fI\.xinitrc\fP پیش‌فرض ایجاد کنند که به یک فایل راه‌اندازی سراسری سیستم ارجاع می‌دهد:
.sp
.in +8
.nf
\&#!/bin/sh
\&. /etc/X11/xinit/site.xinitrc
.fi
.in -8
.sp
روش دیگر، نوشتن اسکریپتی است که \fBxinit\fP را با یک اسکریپت شل مشخص اجرا کند.
چنین اسکریپت‌هایی معمولاً با نام‌های \fIx11\fP، \fIxstart\fP یا
\fIstartx\fP نام‌گذاری می‌شوند و راهکاری مناسب برای فراهم کردن یک رابط ساده برای
کاربران تازه‌کار هستند:
.sp
.in +8
.nf
\&#!/bin/sh
xinit /etc/X11/xinit/site.xinitrc \-\^\- /usr/bin/X \-br
.fi
.in -8
.sp
.SH "متغیرهای محیطی (ENVIRONMENT VARIABLES)"
.TP 15
.B DISPLAY
این متغیر با نام نمایشگری مقداردهی می‌شود که کلاینت‌ها باید به آن متصل شوند.
.TP 15
.B XINITRC
این متغیر یک فایل آغازین حاوی دستورات شل را جهت راه‌اندازی پنجره‌های اولیه مشخص می‌کند.
به صورت پیش‌فرض، فایل \fI\.xinitrc\fP در دایرکتوری خانگی استفاده خواهد شد.
.SH "فایل‌ها (FILES)"
.TP 15
.I .xinitrc
اسکریپت کلاینت پیش‌فرض
.TP 15
.I xterm
کلاینتی که در صورت عدم وجود \fI.xinitrc\fP اجرا می‌شود
.TP 15
.I .xserverrc
اسکریپت سرور پیش‌فرض
.TP 15
.I X
سروری که در صورت عدم وجود \fI.xserverrc\fP اجرا می‌شود
.SH "همچنین ببینید (SEE ALSO)"
.BR X (7),
.BR startx (1),
.BR Xserver (1),
.BR Xorg (1),
.BR xorg.conf (5),
.BR xterm (1)
.SH "نویسنده (AUTHOR)"
Bob Scheifler, MIT Laboratory for Computer Science