.TH TEX 1 "24 January 2026" "Web2C 2026"
.\"=====================================================================
.if t .ds TX \fRT\\h'-0.10m'\\v'0.17v'E\\v'-0.17v'\\h'-0.06m'X\fP
.if n .ds TX TeX
.\" OX for oblique/italic TeX logo
.ie t .ds OX \fIT\h'-0.17m'\v'+0.21m'E\v'-0.21m'\h'-0.04m'X\fP
.el .ds OX TeX
.\" LX definition must follow TX so LX can use TX
.if t .ds LX \fRL\\h'-0.36m'\\v'-0.15v'\s-2A\s0\\h'-0.15m'\\v'0.15v'\fP\*(TX
.if n .ds LX LaTeX
.\" OX for oblique LaTeX
.if t .ds OL \fIL\\h'-0.19m'\\v'-0.15v'\s-2A\s0\\h'-0.09m'\\v'0.15v'\fP\*(OX
.if n .ds OL LaTeX
.\"=====================================================================
.SH "نام (NAME)"
tex, initex \- قالب‌بندی و حروف‌چینی متن
.SH "خلاصه دستور (SYNOPSIS)"
.B tex
.RI [ options ]
.RI [ \fB&\fPformat ]
\h'.25' [ \fIfile\fP [ \fImore-input\fP ] \h'.5'|\h'.5' [ \fB\e\fP\fImore-input\fP ]
.\"=====================================================================
.SH "توضیحات (DESCRIPTION)"
حروف‌چین \*(TX را روی
.IR file [.tex]
اجرا می‌کند که معمولاً
.IR file.dvi
را می‌سازد. اگر آرگومان فایل پسوندی نداشته باشد، «.tex» به آن افزوده خواهد شد.
.PP
روش معمول استفاده، اجرای دستور زیر است:
.IP
tex paper
.PP
تا \fIpaper.tex\fP با \*(TX پردازش شود. نام
.I paper
اصطلاحاً «jobname» (نام کار) خواهد بود و در ساخت نام فایل‌های خروجی استفاده می‌شود. اگر \*(TX در سطر نخست نام فایلی دریافت نکند، jobname برابر با
.IR texput
خواهد بود. هنگام جستجوی یک فایل، \*(TX نام فایل را هم با پسوند پیش‌فرض افزوده شده
.RI ( .tex )
و هم بدون آن جستجو می‌کند، مگر اینکه نام از پیش دارای آن پسوند باشد. اگر
.I paper
نام کار (jobname) باشد، لاگی از پیام‌های خطا با جزئیاتی بسیار بیش از آنچه معمولاً روی صفحه نمایش داده می‌شود در
.IR paper.log
نوشته خواهد شد، و فایل خروجی
.IR paper.dvi
خواهد بود. گزینهٔ \fB--jobname\fP نام کار را به‌طور صریح تعیین می‌کند.
.PP
\*(TX
متن‌ها و دستورهای درهم‌آمیختهٔ موجود در ورودی را قالب‌بندی کرده
و فایلی موسوم به
.I DVI
(کوتاه‌شدهٔ
.IR "DeV\h'.02'ice Independent"
یا مستقل از دستگاه) تولید می‌کند. فایل‌های DVI یک بازنمایی باینری و مستقل از دستگاه از صفحات سند خروجی هستند. آن‌ها می‌توانند روی صفحه نمایش داده شوند (مانند
.BR xdvi (1))،
به PDF تبدیل شوند
.RB ( dvipdfmx (1))،
به PostScript تبدیل شوند
.RB ( dvips (1))،
یا به روش‌های دیگر پردازش شوند. موتورهای دیگر
.RB ( pdftex (1)،
.BR luatex (1))،
که از نوادگان \*(TX اولیه هستند، می‌توانند مستقیماً خروجی PDF تولید کنند.
.PP
قابلیت‌ها و زبان \*(TX در منابع متعددی توصیف شده‌اند (به مراجع مراجعه کنید)، از جمله کتاب اصلی دونالد کانوث (Donald Knuth)،
.IR "The \*(OXbook" .
\*(TX معمولاً با مجموعهٔ بزرگی از ماکروهای از پیش‌کامپایل‌شده که «قالب» (format) نامیده می‌شوند استفاده می‌شود. قالب اصلی کانوث \fIplain\fP نام دارد. قالب‌های دیگر، به‌ویژه \fBlatex\fP(1)، بسیار بزرگ‌تر هستند، اما همچنان کاملاً به‌صورت ماکروهای \*(TX پیاده‌سازی شده‌اند.
.PP
.B پردازش خط فرمان
.PP
برای پردازش خط فرمان، پس از خواندن هرگونه \fIگزینه\fR (که در زیر فهرست شده‌اند)، اگر نخستین آرگومان غیرگزینه‌ای با یک نویسهٔ فرار (معمولاً یک بک‌اسلش) آغاز نشود، \*(TX در داخل خود \fB\einput\fP را پیش از آرگومان‌های غیرگزینه‌ای قرار می‌دهد. چه \fB\einput\fP اضافه شده باشد چه نشده باشد، \*(TX سپس متن را مانند ورودی معمولی \*(TX، از جمله با گسترش ماکروها، پردازش می‌کند.
.PP
در صورت نبود آرگومان‌های غیرگزینه‌ای، \*(TX یک اعلان تعاملی \fB**\fP ارائه می‌دهد؛ هر متنی که وارد کنید، دقیقاً همانند آرگومان‌های غیرگزینه‌ای خط فرمان پردازش خواهد شد.
.PP
مثال‌ها:
.TP
.B tex foo
دستور «\einput foo» را اجرا می‌کند.
.TP
.B tex foo bar
دستور «\einput foo bar» را اجرا می‌کند که
\fIfoo.tex\fP
را به عنوان ورودی خوانده و سپس رشتهٔ «bar» را حروف‌چینی می‌کند.
.TP
.B tex \e\eend
دستور \eend را اجرا می‌کند؛ در اینجا بک‌اسلش دوگانه روشی رایج برای گریز دادن (escape) بک‌اسلش در شل است. \*(TX باید تنها یک بک‌اسلش دریافت کند.
.PP
جهت تأکید مجدد، متن نام فایل ورودی و همچنین هر متنی که پس از نام فایل می‌آید، مشمول گسترش ماکروهای \*(TX است. در نتیجه، نویسهٔ ~ معمولاً در نام فایل قابل استفاده نیست، زیرا ~ بر اساس قرارداد به‌عنوان یک نویسهٔ فعال تعریف شده است که به چندین نشانهٔ پایه‌ای (primitive tokens) گسترش می‌یابد، و این‌ها نمی‌توانند بخشی از نام فایل باشند. معمولاً می‌توانید از \estring~ برای به‌دست آوردن یک نویسهٔ لفظی ~ استفاده کنید. اطلاعات بیشتر دربارهٔ نام‌های فایل ورودی: https://tug.org/texinfohtml/web2c.html#Input-filenames
.PP
.B انتخاب قالب (.fmt)
.PP
با آرگومان
\fB&\fIformat\fR،
\*(TX به جای tex.fmt پیش‌فرض (که با استفاده از مسیر TEXFORMATS جستجو می‌شود؛ بخش محیط در زیر را ببینید)، مجموعه دستورهای از پیش‌کامپایل‌شدهٔ موجود در فایل (باینری)
.IR format .fmt
را می‌خواند. این کار گاهی راحت‌تر از استفاده از گزینهٔ معادل
.B -fmt
.I format
است.
.PP
پیاده‌سازی \*(TX در \*(TX Live (معروف به Web2C) خط فرمان خود را بررسی می‌کند تا نامی را که با آن فراخوانی شده است بیابد. هنگامی که به صورت
.BR initex
فراخوانی شود (یا زمانی که گزینهٔ معادل
.B -ini
داده شود)، می‌تواند برای کامپایل اولیهٔ ماکروها در یک فایل
.I .fmt
به کار رود. هنگامی که به صورت
.B virtex
فراخوانی شود، از قالب
.I plain
استفاده خواهد کرد. امروزه، اگر هر یک از فایل‌های اجرایی
.B initex
و
.B virtex
یا هر دوی آن‌ها وجود داشته باشند، پیوندهای نمادینی به فایل اجرایی
.B tex
هستند؛ پیوند نمادین
.B virtex
به‌طور پیش‌فرض در \*(TX Live ساخته نمی‌شود.
.PP
هنگامی که با هر نام دیگری فراخوانی شود، \*(TX آن نام را به عنوان نام قالبی که باید استفاده شود در نظر می‌گیرد. به‌ویژه، هنگامی که به عنوان
.B tex
فراخوانی شود، فایل قالب
.I tex.fmt
خوانده می‌شود که همسان با قالب
.I plain
است. دستورهای تعریف‌شده توسط قالب
.I plain
در ضمیمهٔ\~B کتاب
.IR "The \*(OXbook" ،
در کنار منابع دیگر (مراجع زیر را ببینید) شرح داده شده‌اند. سایر موتورهای \*(TX نیز همین قرارداد را دنبال می‌کنند؛ برای نمونه، دستور
.B latex
یک پیوند نمادین به فایل باینری
.B pdftex
است و \fIlatex.fmt\fP را می‌خواند.
.PP
این پیاده‌سازی از \*(TX می‌تواند سطر نخست فایل
.I paper.tex
را بررسی کند تا ببیند آیا با توالی دونوسه‌ای جادویی
.IR %&
آغاز می‌شود یا خیر. اگر سطر نخست با
.BI %& format
.BI -translate-file \ tcxname
آغاز شود، آنگاه \*(TX از قالب تعیین‌شده و (در صورت مشخص شدن) جدول ترجمهٔ
.I tcxname
برای پردازش فایل منبع استفاده خواهد کرد. نام قالب یا مشخصهٔ
.B -translate-file
می‌توانند حذف شوند، اما نه هر دوی آن‌ها. این کار بر انتخاب قالب بر پایهٔ نامی که برنامه با آن فراخوانی شده است، اولویت دارد.
گزینهٔ
.B -parse-first-line
یا متغیر پیکربندی
.I parse_first_line
فعال بودن این رفتار را کنترل می‌کنند. این ویژگی برای \*(TX اصلی غیرفعال، و برای تمام موتورهای دیگر فعال است..PP
.B کدگذاری‌های ورودی
.PP
\*(TX از آن‌جا که پیش از یونیکد (Unicode) طراحی شده است، ورودی را بایت‌به‌بایت می‌خواند و هیچ شناخت بومی از UTF-8 یا هر کدگذاری دیگری ندارد. این موضوع درباره‌ی pdf\*(TX نیز صدق می‌کند. با این حال، تا حد زیادی، UTF-8 می‌تواند در سطح ماکروی \*(TX تجزیه شود و بسته‌هایی برای این منظور توسعه یافته‌اند. برای پشتیبانی بومی از Unicode، موتورهای
.BR luatex (1)
و
.BR xetex (1)
همراه با قالب‌های متناظر در دسترس هستند.
.PP
.B مدیریت خطا
.PP
پیام‌های خطای \*(TX متأسفانه ممکن است تا حدی مبهم و نامفهوم باشند. به‌عنوان یک توصیه‌ی کلی، گاهی تنها نخستین خطا اهمیت دارد، بنابراین تلاش برای رفع اولیه آن ارزشمند است. اگر ابهامات باقی بمانند، کوتاه‌تر کردن فایل ورودی می‌تواند مفید باشد. برای توصیه‌های بیشتر، شامل برخی مشکلات خاص:
https://texfaq.org/index#errors
.PP
یک فایل دمِ دستی در بیشتر توزیع‌ها
.IR null.tex
است که حاوی هیچ چیزی نیست.
هنگامی که \*(TX نمی‌تواند فایلی را که فکر می‌کند می‌خواهید وارد کنید پیدا کند، مدام از شما نام فایل دیگری را می‌خواهد؛ پاسخ دادن با «null» در صورتی که نمی‌خواهید چیزی وارد کنید شما را از این حلقه خارج می‌کند. همچنین می‌توانید نویسه‌ی EOF خود را (معمولاً control-D) وارد کنید.
.PP
هنگامی که \*(TX خطایی را گزارش می‌دهد، به‌طور پیش‌فرض شما را وارد یک گفتگوی تعاملی با اعلان ? می‌کند. پاسخ دادن با یک ? دیگر، پاسخ‌های در دسترس را به شما نشان می‌دهد؛ برای نمونه، \fIx\fP فوراً خارج می‌شود. پاسخ
.I e
به اعلان خطای \*(TX موجب می‌شود که ویرایشگر پیش‌فرض سیستم در سطر جاری از فایل فعلی اجرا شود. متغیر محیطی TEXEDIT می‌تواند برای تغییر ویرایشگر استفاده‌شده به کار رود. این متغیر ممکن است شامل رشته‌ای باشد که در آن "%s" نشان‌دهنده‌ی محل قرارگیری نام فایل و "%d" نشان‌دهنده‌ی محل شماره سطر ده‌دهی (در صورت وجود) است. برای نمونه، رشته‌ی TEXEDIT برای تعیین اجرای emacs می‌تواند بدین صورت تنظیم شود (با نحو شل Bourne):
.IP
TEXEDIT="emacs +%d %s"; export TEXEDIT
.PP
برای اشکال‌زدایی مشکلات مربوط به یافتن فایل‌ها، گزینه‌ی \fB--kpathsea-debug\fP را در زیر ببینید.
.\"=====================================================================
.SH "گزینه‌ها (OPTIONS)"
\*(TX (در \*(TX Live و Web2C) گزینه‌های خط فرمان زیر را می‌شناسد. بیشتر این گزینه‌ها توسط موتورهای مشتق‌شده نیز پشتیبانی می‌شوند.
.PP
گزینه‌ها می‌توانند با \- یا \-\- آغاز شوند؛ در این مستند و سایر مستندات، ما «\-» و «\-\-» را به‌جای یکدیگر به کار می‌بریم. گزینه‌ها می‌توانند با نویسه‌ی = یا فاصله از مقادیر خود جدا شوند. نام فایل‌ها یا دیگر آرگومان‌های غیرگزینه‌ای را که با خط تیره آغاز می‌شوند، پس از گزینه‌ی \-\- قرار دهید. تمام برنامه‌ها در خانواده‌ی \*(TX (و بسیاری از برنامه‌های غیر\*(TX؛ این شیوه‌ی تجزیه‌ی خط فرمان در اصل از تابع کتابخانه‌ای getopt_long_only(3) گنو می‌آید) از این قراردادها پیروی می‌کنند.
.PP
در \*(TX و سایر موتورها، به دلیل ویژگی‌های خاص تجزیه‌ی سطر نخست در \*(TX که در بالا شرح داده شد، همه‌ی گزینه‌ها باید پیش از هر آرگومان غیرگزینه‌ای قرار گیرند. برای ابزارهای کمکی \*(TX، گزینه‌ها و غیرگزینه‌ها را می‌توان به هر ترتیبی وارد کرد.
.TP
.B -help
نمایش پیام راهنما و خروج.
.TP
.BI -cnf-line \ string
تجزیه‌ی
.I string
به‌عنوان یک سطر پیکربندی
.IR texmf.cnf .
راهنمای Kpathsea را ببینید.
.TP
.B -enc
فعال‌سازی افزونه‌های enc\*(TX. این گزینه فقط در ترکیب با
.B -ini
مؤثر است. برای دیدن مستندات افزونه‌های enc\*(TX پیوند زیر را ببینید:
http://www.olsak.net/enctex.html
.TP
.B -[no-]file-line-error
چاپ پیام‌های خطا در قالب
.I file:line:error
که مشابه روش قالب‌بندی بسیاری از کامپایلرهای دیگر است. به‌طور پیش‌فرض، یا با \fB-no-\fP، از قالب خطای پیش‌فرض \*(TX استفاده می‌شود که معمولاً با نویسه‌ی ! آغاز می‌شود.
.TP
.B -file-line-error-style
این نام قدیمی گزینه‌ی
.B -file-line-error
است.
.TP
.BI -fmt \ format
استفاده از
.I format
به‌عنوان نام قالبی که باید استفاده شود، به‌جای نامی که \*(TX با آن فراخوانی شده است یا یک سطر
.IR %& .
(برای اطلاعات بیشتر در مورد قالب‌ها بالا و پایین را ببینید.)
.TP
.B -halt-on-error
خروج با یک کد خطا در هنگامی که در حین پردازش به خطایی برخورد شود.
.TP
.B -ini
شروع در حالت
.IR INI ،
که برای ذخیره و ایجاد قالب‌ها استفاده می‌شود. حالت
.I INI
می‌تواند برای حروف‌چینی استفاده شود، اما هیچ قالبی از پیش بارگذاری نمی‌شود و مقداردهی‌های اولیه‌ی اساسی مانند تنظیم catcodeها ممکن است لازم باشد.
.TP
.BI -interaction \ mode
حالت تعامل را تنظیم می‌کند. این حالت می‌تواند یکی از موارد
.IR batchmode ،
.IR nonstopmode ،
.IR scrollmode
و
.I errorstopmode
باشد. معنای این حالت‌ها همانند دستورات \e متناظر است.
.TP
.B -ipc
ارسال خروجی DVI به یک سوکت و همچنین به فایل خروجی معمول. در دسترس بودن این گزینه وابسته به انتخاب نصب‌کننده است.
.TP
.B -ipc-start
همانند
.BR -ipc ،
و همچنین سرور را در سمت دیگر راه‌اندازی می‌کند. در دسترس بودن این گزینه وابسته به انتخاب نصب‌کننده است.
.TP
.BI -jobname \ name
استفاده از
.I name
برای نام کار، به‌جای برگرفتن آن از نام فایل ورودی. (بالا را ببینید.)
.TP
.BI -kpathsea-debug \ bitmask
پرچم‌های اشکال‌زدایی جستجوی مسیر را طبق bitmask تنظیم می‌کند. برای جزئیات، راهنمای
.I Kpathsea
را ببینید: https://tug.org/texinfohtml/kpathsea.html#Debugging
.TP
.BI -[no-]mktex \ fmt
فعال‌سازی (یا غیرفعال‌سازی)
.RI mktex fmt ،
که در آن
.I fmt
باید
.IF fmt ،
.IR tex
یا
.IR tfm
باشد. راهنمای Kpathsea را ببینید: https://tug.org/texinfohtml/kpathsea.html#mktex-scripts
.TP
.B -mltex
فعال‌سازی افزونه‌های ML\*(TX (مخفف Multi-lingual \*(TX). فقط در ترکیب با
.B -ini
مؤثر است. اطلاعات بیشتر: https://tug.org/texinfohtml/web2c.html#MLTeX
.TP
.BI -output-comment \ string
استفاده از
.I string
برای توضیح فایل
.I DVI
به‌جای تاریخ.
.TP
.BI -output-directory \ directory
نوشتن فایل‌های خروجی در
.I directory
به‌جای دایرکتوری جاری. فایل‌های ورودی ابتدا در
.I directory
و سپس در طول مسیر جستجوی عادی جستجو می‌شوند. همچنین توضیحات زیر درباره‌ی متغیر محیطی TEXMFOUTPUT را ببینید.
.TP
.B -[no-]parse-first-line
فعال‌سازی (یا غیرفعال‌سازی) بررسی سطر نخست فایل ورودی اصلی برای
.I %&
و در صورت وجود، تجزیه‌ی آن برای یافتن نام یک قالب یا گزینه‌ی
.BR -translate-file ..TP
.BI -progname \ name
برای مقاصد جستجوهای Kpathsea وانمود می‌کند که برنامهٔ \fIname\fP است. این گزینه بر هر دوی قالب مورد استفاده و مسیرهای جستجو اثر می‌گذارد.
.TP
.B -recorder
ثبت‌کنندهٔ نام فایل را فعال می‌کند. این گزینه ردگیری ماشین‌خوانی از تمام فایل‌های باز شده برای ورودی و خروجی را در فایلی با نام وظیفه (jobname) معمول و پسوند
.IR .fls
تولید می‌کند.
.TP
.B -[no-]shell-escape
اجازه دادن (یا ندادن) به اسناد برای اجرای دستورهای دلخواه پوسته از طریق ساختار
.BI \ewrite18{ command } .
این ویژگی معمولاً به دلایل امنیتی به تعداد بسیار اندکی از برنامه‌های شناخته‌شده و امن محدود شده است. شما باید از این گزینه، که اجرای بدون قید و شرط هر دستوری را ممکن می‌سازد، تنها برای اسناد مورد اعتماد استفاده کنید. اطلاعات بیشتر دربارهٔ گریزهای پوسته:
https://tug.org/texinfohtml/web2c.html#Shell-escapes
.TP
.B -src-specials
درج کردن ویژگی‌های خاص مبدأ (source specials) در فایل dvi. این گزینه برای
.BR synctex (1)
به کار می‌رود. در ویرایشگرهایی که از Sync\*(TX پشتیبانی می‌کنند، می‌توانید در پنجرهٔ خروجی کلیک کرده و به مکان متناظر در مبدأ بازگردید.
.TP
.BI -src-specials \ where
درج ویژگی‌های خاص مبدأ در بخش‌های مشخصی از فایل
.IR DVI ؛
.I where
فهرستی از مقادیر جداشده با کاما است:
.IR cr ،
.IR display ،
.IR hbox ،
.IR math ،
.IR par ،
.IR parent
یا
.IR vbox .
.TP
.BI -translate-file \ tcxname
استفاده از جدول ترجمه در فایل
.I tcxname
برای تنظیم نگاشت نویسه‌های ورودی و نگاشت مجدد نویسه‌های خروجی.
.TP
.BI -default-translate-file \ tcxname
مشابه
.B -translate-file
است با این تفاوت که یک خط
.I %&
می‌تواند این تنظیم را بازنویسی کند.
.TP
.B -8bit
تمامی نویسه‌ها را به‌طور پیش‌فرض قابل چاپ می‌کند.
.TP
.B -version
چاپ اطلاعات نسخه و خروج.
.\"=====================================================================
.SH "محیط (ENVIRONMENT)"
متغیرهای محیطی متعددی می‌توانند برای یافتن فایل‌ها استفاده شوند. در اینجا به چند مورد اشاره شده است، اما برای مشاهدهٔ فهرست جامع‌تر و نحوهٔ استفاده از آن‌ها به مستندات کتابخانهٔ Kpathsea(rch) (مانند
https://tug.org/texinfohtml/kpathsea.html#TeX-support)
مراجعه کنید. از ابزار
.BR kpsewhich (1)
می‌توان برای پرس‌وجوی مقادیر متغیرها استفاده کرد. در مشخصات Kpathsea، علامت "//" به معنی جستجوی بازگشتی زیردایرکتوری‌ها است.
.PP
همان‌طور که در ابتدای \fItexmf.cnf\fR به اختصار و در مستندات Kpathsea به تفصیل توضیح داده شده است، هر تنظیم متغیری در \fItexmf.cnf\fR می‌تواند توسط متغیر محیطیِ هم‌نام (یا مرتبط) با آن بازنویسی شود.
.TP
.B TEXMFOUTPUT
در حالت عادی، \*(TX فایل‌های خروجی خود را در دایرکتوری جاری قرار می‌دهد. اگر باز کردن هر فایل خروجی در آنجا ممکن نباشد، تلاش می‌کند آن را در دایرکتوری مشخص‌شده در متغیر محیطی TEXMFOUTPUT باز کند.
هیچ مقدار پیش‌فرضی برای این متغیر وجود ندارد. برای مثال، اگر دستور
.I tex paper
را اجرا کنید و دایرکتوری جاری قابل نوشتن نباشد، در صورتی که TEXMFOUTPUT مقدار
.IR /tmp
را داشته باشد، \*(TX تلاش می‌کند فایل
.I /tmp/paper.log
(و در صورت تولید هرگونه خروجی،
.IR /tmp/paper.dvi )
را بسازد. TEXMFOUTPUT همچنین برای فایل‌های ورودی نیز بررسی می‌شود، زیرا \*(TX اغلب فایل‌هایی تولید می‌کند که متعاقباً باید خوانده شوند؛ برای ورودی، هیچ پسوندی (مانند ".tex") اضافه نمی‌شود؛
نام ورودی دقیقاً به همان صورت که داده شده بررسی می‌شود.
.PP
اگر گزینهٔ \fB-output-directory\fP داده شود، \*(TX متغیر TEXMFOUTPUT را در محیط روی مقدار آن تنظیم می‌کند تا برای برنامه‌های فراخوانی‌شده توسط \*(TX در دسترس باشد.
.PP
اطلاعات بیشتر دربارهٔ محل فایل خروجی:
https://tug.org/texinfohtml/web2c.html#Output-file-location
.TP
.B TEXINPUTS
مسیر جستجو برای فایل‌های
.I \einput
و
.IR \eopenin .
به‌طور پیش‌فرض، این مسیر با . (یک نقطه، به معنای دایرکتوری جاری طبق معمول) آغاز می‌شود تا فایل‌های کاربر پیش از فایل‌های سیستم یافت شوند. یک مؤلفهٔ مسیر خالی با مسیرهای تعریف‌شده در فایل
.I texmf.cnf
جایگزین خواهد شد. برای مثال، مقدار TEXINPUTS را به ".:/home/user/tex:" تنظیم کنید تا دایرکتوری جاری و "/home/user/tex" به ابتدای مسیر جستجوی استاندارد افزوده شوند.
.TP
.B TEXMFDOTDIR
در \fItexmf.cnf\fP مربوط به \*(TX Live، متغیر TEXINPUTS و دیگر مسیرها به‌طور حرف‌به‌حرف با "." شروع نمی‌شوند، بلکه با $TEXMFDOTDIR آغاز می‌شوند که خود به‌طور پیش‌فرض "." است. این ارجاع غیرمستقیم، برای مثال، جستجوی دایرکتوری جاری و تمام زیردایرکتوری‌های آن را برای همه‌چیز آسان می‌کند: کافی است TEXMFDOTDIR را برابر با ".//" قرار دهید.
.TP
.B TEXFORMATS
مسیر جستجو برای فایل‌های قالب (\fI.fmt\fP). آن‌ها معمولاً زیر دایرکتوری TEXMFSYSVAR ذخیره می‌شوند. می‌توانید مکان دقیق \fItex.fmt\fP را (برای نمونه) با این فراخوانی kpsewhich بیابید:
.br
kpsewhich -engine=/ -all tex.fmt
.TP
.B TEXPOOL
مسیر جستجو برای رشته‌های داخلی \*(TX (\fI.pool\fP)؛ این متغیر تنها برای \*(TX اصلی مطرح است؛ تمامی موتورهای توسعه‌یافته رشته‌ها را به صورت کامپایل‌شده درون باینری خود دارند.
.TP
.B TFMFONTS
مسیر جستجو برای فایل‌های متریک قلم
.RI ( .tfm ).
.TP
.B TEXEDIT
الگوی دستور برای جابه‌جایی به ویرایشگر (بالا را ببینید). پیش‌فرض که معمولاً
.BR vi
است، هنگام کامپایل \*(TX تعیین می‌شود.
.\"=====================================================================.SH "فایل‌ها (FILES)"
محل فایل‌های ذکرشده در زیر از سیستمی به سیستم دیگر متفاوت است. برای یافتن
محل آن‌ها از ابزار
.B kpsewhich
استفاده کنید.
.TP
.I texmf.cnf
فایل پیکربندی. این فایل شامل تعاریف مسیرهای جستجو و سایر پارامترهای
پیکربندی مانند
.I parse_first_line
است.
.TP
.I tex.pool
فایل متنی حاوی رشته‌های درونی \*(TX.
.TP
.I *.tfm
فایل‌های متریک برای فونت‌های \*(TX.
.TP
.I *.fmt
فایل‌های قالب (.\|fmt) پیش‌پردازش‌شدهٔ \*(TX.
.TP
.I $TEXMFMAIN/tex/plain/base/plain.tex
بستهٔ ماکروی پایه‌ای که در \fIThe \*(OXbook\fP شرح داده شده است.
.TP
.I $TEXMFMAIN/tex/plain/config/tex.ini
فایل درایوری که فایل قالب plain، یعنی \fItex.fmt\fP را در
\*(TX Live می‌سازد.
.\"=====================================================================
.SH "گزارش باگ‌ها (BUGS)"
این نسخه از \*(TX تعدادی افزونه را پیاده‌سازی می‌کند که از نظر فنی با
تعریف نسخهٔ اصلی \*(TX در تضاد هستند (اگرچه در عمل تقریباً هرگز تفاوتی
ایجاد نمی‌کنند). هنگامی که چنین افزونه‌هایی فعال باشند، بنری که هنگام شروع
\*(TX چاپ می‌شود به‌جای "TeX" به "TeXk" تغییر می‌یابد.
.PP
این نسخه از \*(TX در به‌دام‌انداختن سرریز محاسباتی هنگام جمع یا تفریق
ابعاد ناتوان است. مواردی که این وضعیت رخ می‌دهد نادر است، اما در صورت وقوع
ممکن است برنامه با خطا بسته شود و/یا فایل DVI تولیدشده نامعتبر گردد. از
وصله‌ها برای مهار چنین موارد سرریزی استقبال می‌شود.
.PP
Knuth همچنان گزارش‌های جدید باگ را برای \*(TX می‌پذیرد، اما آن‌ها را تنها
هر چند سال یک‌بار بررسی می‌کند. این گزارش‌ها از قبل توسط گروه کوچکی از
داوطلبان باتجربه ارزیابی می‌شوند. برای فهرستی از گزارش‌های ارسال‌شده و
اطلاعات بیشتر: https://tug.org/texmfbug
.PP
طبیعتاً باگ‌های موجود در موتورهایی غیر از \*(TX اصلی باید به فهرست‌های پستی
و نگه‌دارنده‌های مربوط به خودشان هدایت شوند.
.\"=====================================================================
.SH "همچنین ببینید (SEE ALSO)"
.BR mf (1),
.BR pdftex (1),
.BR latex (1),
.BR luatex (1),
و بسیار موارد دیگر.
.br
Donald E. Knuth,
.IR "The \*(OXbook" ,
Addison-Wesley.
.br
Leslie Lamport,
.IR "\*(OL: A Document Preparation System" ,
Addison-Wesley.
.PP
چندین مستند آزاد دربارهٔ زبان \*(TX:
.br
Petr Olsak, \*(TX in a Nutshell:
https://ctan.org/pkg/tex-nutshell
.br
مبحث مستندات Plain \*(TX در CTAN:
https://ctan.org/topic/tut-plaintex
.br
Victor Eijkhout,
.IR "\*(OX By Topic" ,
مرجع یک \*(TXnician:
https://www.eijkhout.net/tex/tex-by-topic.html
.br
Paul W. Abrahams, Kathryn Hargreaves, Karl Berry,
.IR "\*(OX for the Impatient" ,
دربارهٔ \*(TX، plain \*(TX، و
.BR eplain (1);
موجود در ترجمه‌های فرانسوی و چینی:
https://ctan.org/pkg/impatient
.PP
برخی اطلاعات برخط:
.br
Getting Started with TeX, LaTeX, and friends,
یک صفحهٔ وب کوتاه با منابع برگزیده:
https://tug.org/begin
.br
David Bausum, \*(TX primitive control sequences:
https://tug.org/utilities/plain/cseq.html
.br
Levels of \*(TX، با توضیحی کوتاه پیرامون موتورها و قالب‌های مختلف:
https://tug.org/levels
.br
صفحات وب \*(TX Live:
https://tug.org/texlive
.br
کتابچهٔ راهنمای Texinfo و صفحهٔ وب Web2C:
https://tug.org/web2c
.br
کتابچهٔ راهنمای Texinfo و صفحهٔ وب Kpathsea:
https://tug.org/kpathsea
.br
کدهای منبع برنامه‌های literate در دنیای \*(TX، به‌صورت pdf:
https://ctan.org/pkg/knuth-pdf
.br
.I TUGboat
(نشریهٔ گروه کاربران \*(TX؛ پذیرای مقالات ارسالی):
https://tug.org/TUGboat
.PP
اگر \*(TX را سودمند یافتید، لطفاً عضویت در گروه کاربران \*(TX یا گروه کاربر دیگری در منطقهٔ خود، یا حمایت از آن را در نظر داشته باشید:
.br
https://tug.org
.br
https://tug.org/usergroups.html
.\"=====================================================================.SH "دانستنی‌ها (TRIVIA)"
\*(TX، در صورت تلفظ صحیح، با ``blecchhh'' هم‌قافیه است. نگارش صحیح
آن در قلم‌های شبیه به ماشین‌تحریر به‌صورت ``TeX'' است و نه ``TEX'' یا ``tex''.
.\"=====================================================================
.SH "نویسندگان (AUTHORS)"
\*(TX توسط Donald E. Knuth خلق شد، که آن را با استفاده از سیستم WEB خود
برای برنامه‌های Pascal پیاده‌سازی کرد. این برنامه در دانشگاه Stanford توسط Howard
Trickey و در Cornell توسط Pavel Curtis به Unix پورت شد. نسخه‌ای که هم‌اکنون در
\*(TX Live، توزیع فعلی \*(TX برای Unix، قرار دارد توسط سیستم Web2C تولید شده است
که در ابتدا توسط Tomas Rokicki و Tim Morgan نوشته شده بود.
.PP
گزارش باگ‌ها در \*(TX اصلی (بسیار نادر): https://tug.org/texmfbug
.br
لیست پستی عمومی برای پرسش‌ها و گزارش‌های پیاده‌سازی:
https://lists.tug.org/tex-k
.br
لیست گفتگوی عمومی برای \*(TX Live:
https://lists.tug.org/tex-live
.br
لیست گفتگوی عمومی برای تمامی موضوعات \*(TX (و \*(LX):
https://lists.tug.org/texhax