.\" Copyright 2015-2024 Roderick W. Smith (rodsmith@rodsbooks.com)
.\" May be distributed under the GNU Free Documentation License version 1.3 or
.\" any later version
.TH "REFIND-INSTALL" "8" "0.14.2" "Roderick W. Smith" "rEFInd Manual"
.SH "نام (NAME)"
refind-install \- نصب rEFInd در ESP و ایجاد یک ورودی در NVRAM
.SH "خلاصه دستور (SYNOPSIS)"
.BI "refind-install "
[--notesp | --usedefault \fIdevice-file\fR | --root \fImount-point\fR |
--ownhfs \fIdevice-file\fR ] [--keepname] [--nodrivers | --alldrivers]
[--shim \fIshim-filename\fR] [--localkeys] [--encryptkeys] [--yes]


.SH "توضیحات (DESCRIPTION)"

برای اینکه مدیر بوت rEFInd قابل استفاده باشد، باید در پارتیشن سیستم EFI (اصطلاحاً ESP) رایانه یا مکان دیگری که برای EFI قابل دسترسی است نصب شود. در بیشتر موارد، یک ورودی NVRAM نیز که مکان rEFInd را مشخص می‌کند باید ایجاد شود. این مراحل را می‌توان به صورت دستی انجام داد؛ با این حال، دستور
.B refind\-install
روشی خودکار برای انجام این وظایف در هر دو سیستم‌عامل لینوکس و OS X فراهم می‌کند. البته رفتار و گزینه‌های دقیق بسته به سیستم‌عامل متفاوت است.

برخی از جزئیاتی که می‌توانند بر نحوه اجرای اسکریپت تأثیر بگذارند شامل موارد زیر است:

.TP
.B *
اگر اسکریپت را به عنوان یک کاربر عادی اجرا کنید، تلاش می‌کند با استفاده از دستور
.B sudo
دسترسی‌های کاربر ارشد
.RB ( root )
را به دست آورد. این کار در Mac OS X و برخی از نصب‌های لینوکس (مانند اوبونتو یا اگر خود را به فهرست کاربران
.B sudo
اضافه کرده باشید) کار می‌کند، اما در برخی از نصب‌های لینوکس با شکست مواجه می‌شود. در چنین سیستم‌هایی باید
.B refind\-install
را به عنوان کاربر ریشه (root) اجرا کنید.

.TP
.B *
در OS X می‌توانید اسکریپت را با ماوس با باز کردن یک نشست ترمینال و سپس کشیدن و رها کردن (drag-and-drop) فایل
.B refind\-install
در پنجره ترمینال اجرا کنید. برای اجرای اسکریپت باید کلید Return یا Enter را فشار دهید.

.TP
.B *
اگر از قابلیت رمزنگاری کل دیسک (WDE) در OS X 10.7 یا قابلیت حجم‌های منطقی در OS X 10.10 استفاده می‌کنید، باید rEFInd را در ESP یا در یک پارتیشن مجزای +HFS نصب کنید. حالت پیش‌فرض در rEFInd نسخه 0.8.4 و جدیدتر، نصب در ESP است. اگر ترجیح می‌دهید از یک حجم مجزای +HFS استفاده کنید، گزینه
.BI \-\-ownhfs " device-file"
برای
.B refind\-install
الزامی است.

.TP
.B *
اگر از WDE یا حجم‌های منطقی استفاده نمی‌کنید، می‌توانید با استفاده از گزینه
.B \-\-notesp
در
.BR refind\-install ،
rEFInd را در پارتیشن ریشه (/) OS X نصب کنید. استفاده از این گزینه هنگام ارتقا از یک نصب فعال rEFInd در این مکان توصیه می‌شود.

.TP
.B *
اگر در مک، rEFIt را با rEFInd جایگزین می‌کنید، این احتمال وجود دارد که
.B refind\-install
در مورد وجود برنامه‌ای به نام
.B /Library/StartupItems/rEFItBlesser
به شما هشدار داده و بپرسد که آیا مایل به حذف آن هستید یا خیر. این برنامه طوری طراحی شده است که در صورت تغییر مدیر بوت پیش‌فرض، با bless کردن خودکار مجدد rEFIt، آن را به عنوان مدیر بوت فعال نگه دارد. این رفتار در صورتی که rEFInd را به عنوان مدیر بوت اصلی خود نصب کنید مسلماً نامطلوب است، بنابراین معمولاً بهتر است این برنامه را حذف کنید. اگر ترجیح می‌دهید گزینه‌های خود را حفظ کنید، می‌توانید هنگام پرسش
.B refind\-install
برای حذف rEFItBlesser به آن پاسخ
.B N
داده و در عوض آن را به صورت دستی در جای دیگری کپی کنید. اگر بعداً تصمیم گرفتید دوباره از rEFIt به عنوان مدیر بوت اصلی خود استفاده کنید، می‌توانید rEFItBlesser را به جای خود بازگردانید.

.TP
.B *
اگر قصد دارید سیستم‌عامل‌های مبتنی بر BIOS را روی رایانه‌ای مبتنی بر UEFI بوت کنید، باید خط
.B scanfor
را در فایل
.B refind.conf
ویرایش کنید تا جستجوهای مربوطه فعال شوند. با این حال، این کار در مک‌ها ضروری نیست؛ به دلیل محبوبیت بوت دوگانه با ویندوز در مک، اسکن‌های BIOS/legacy به طور پیش‌فرض در مک فعال هستند.

.TP
.B *
در لینوکس،
.B refind\-install
نوع فایل‌سیستم دایرکتوری
.B /boot
را بررسی می‌کند و در صورت در دسترس بودن درایور فایل‌سیستم منطبق، آن را نصب می‌کند. توجه داشته باشید که «دایرکتوری
.BR /boot »
ممکن است روی یک پارتیشن جداگانه باشد یا بخشی از فایل‌سیستم ریشه
.RB ( / )
شما باشد که در این صورت درایور فایل‌سیستم ریشه شما نصب می‌شود. بعید است این ویژگی از یک سیستم اضطراری به درستی کار کند، هرچند اگر پارتیشن
.B /boot
جداگانه‌ای داشته باشید و آن پارتیشن را در سیستم اضطراری خود در
.B /boot
و ESP را در
.B /boot/efi
سوار (mount) کنید، ممکن است کار کند.

.TP
.B *
در OS X،
.B refind\-install
جدول‌های پارتیشن شما را برای یافتن نشانه‌هایی از نصب لینوکس بررسی می‌کند. در صورت یافتن چنین نشانه‌ای، اسکریپت درایور فایل‌سیستم EFI را برای فایل‌سیستم ext4 لینوکس نصب می‌کند. این امر به rEFInd امکان می‌دهد کرنل لینوکس شما را در صورتی که روی فایل‌سیستم ext2، ext3 یا ext4 باشد بخواند. توجه داشته باشید که برخی از پیکربندی‌ها به یک فایل
.B /boot/refind_linux.conf
نیاز خواهند داشت که فقط در لینوکس می‌توان آن را به صورت قابل اعتماد تولید کرد. (اسکریپت
.B mkrlconf
که همراه با rEFInd ارائه می‌شود، پس از بوت کردن لینوکس این کار را انجام می‌دهد.) در این بین، می‌توانید GRUB را از داخل rEFInd اجرا کنید یا پس از هایلایت کردن گزینه لینوکس در rEFInd، کلید F2 یا Insert را دو بار فشار دهید. این کار به شما امکان می‌دهد مشخصه
.BI root= /dev/whatever
را وارد کنید، که در آن
.I /dev/whatever
شناسه دستگاه فایل‌سیستم ریشه
.RB ( / )
لینوکس شما است.

.TP
.B *
اگر
.B refind\-install
را در لینوکس اجرا کنید و
.B /boot/refind_linux.conf
از قبل وجود نداشته باشد،
.B refind\-install
این فایل را ایجاد کرده و آن را با چند مدخل نمونه پر می‌کند. اگر
.B /boot
روی یک پارتیشن FAT (یا +HFS در مک) باشد، یا اگر روی یک پارتیشن ext2fs، ext3fs، ext4fs، ReiserFS، Btrfs یا +HFS باشد و شما درایور مناسب را نصب کنید، در نتیجه rEFInd کرنل شما را شناسایی کرده و احتمالاً آن را به درستی بوت خواهد کرد. با این حال، برخی سیستم‌ها نیاز به تنظیم دستی
.B refind_linux.conf
خواهند داشت؛ به عنوان مثال، برای افزودن
.B dolvm
به گزینه‌های بوت در سیستم‌های Gentoo که از LVM استفاده می‌کنند.

.TP
.B *
اگر گزینه
.B \-\-shim
را به اسکریپت ارسال کنید (به همراه نام فایل باینری Shim)، اسکریپت پیکربندی بوت امن (Secure Boot) را از طریق Shim راه‌اندازی می‌کند. به طور پیش‌فرض، این کار باعث می‌شود نام باینری rEFInd به
.B grubx64.efi
تغییر یابد. با این حال، نسخه‌های اخیر Shim از ارسال نام برنامه بعدی به Shim از طریق یک پارامتر پشتیبانی می‌کنند. اگر می‌خواهید از این قابلیت استفاده کنید، می‌توانید گزینه
.B \-\-keepname
را به
.B refind\-install
ارسال نمایید.

.PP
پس از اجرای
.BR refind\-install ،
باید خروجی اسکریپت را به دقت بررسی کنید تا مطمئن شوید همه چیز مرتب است.
.B refind\-install
هنگام مواجهه با خطاها پیام‌های خطا را نمایش می‌دهد؛ مانند زمانی که ESP به صورت فقط‌خواندنی سوار شده باشد یا فضای دیسک شما تمام شود. ممکن است لازم باشد چنین مشکلاتی را به صورت دستی برطرف کرده و اسکریپت را دوباره اجرا کنید. در برخی موارد ممکن است نیاز باشد به نصب دستی متوسل شوید، که کنترل بهتری بر جزئیاتی مانند انتخاب پارتیشن مورد استفاده برای نصب به شما می‌دهد.

.SH "گزینه‌ها (OPTIONS)"

.TP
.B \-\-notesp
این گزینه که فقط در OS X معتبر است، به
.B refind\-install
می‌گوید که rEFInd را به جای ESP در پارتیشن ریشه OS X نصب کند. این رفتار در rEFInd نسخه 0.8.3 و قدیمی‌تر پیش‌فرض بود، بنابراین ممکن است بخواهید هنگام ارتقای نصب‌های آن نسخه از آن استفاده کنید، مگر اینکه از
.B \-\-esp
(که اکنون رفتار پیش‌فرض است، هرچند گزینه
.B \-\-esp
دیگر وجود ندارد) یا
.B \-\-ownhfs
استفاده کرده باشید. همچنین اگر مطمئن هستید که از رمزنگاری کل دیسک یا حجم‌های منطقی استفاده نمی‌کنید، ممکن است بخواهید در نصب‌های جدید از
.B \-\-notesp
استفاده کنید.

.TP
.B \-\-usedefault \fIdevice-file\fR
با استفاده از این گزینه می‌توانید rEFInd را با استفاده از نام فایل پیش‌فرض/جایگزین
.B EFI/BOOT/bootx64.efi
(و همچنین
.B EFI/BOOT/bootia32.efi
و
.BR EFI/BOOT/bootaa64.efi ،
در صورتی که ساخت‌های IA\-32 و ARM64 در دسترس باشند) روی یک دیسک نصب کنید. شناسه
.I device\-file
باید یک ESP سوارنشده یا دست‌کم یک پارتیشن FAT باشد، مانند
.BR "\-\-usedefault /dev/sdc1" .
هنگام نصب به این روش، ورودی‌های NVRAM رایانه شما تغییر نخواهد کرد. هدف این است که بتوانید یک فلش‌مموری USB قابل بوت بسازید یا با این گزینه rEFInd را روی رایانه‌ای نصب کنید که تمایل به «فراموش کردن» تنظیمات NVRAM خود دارد. این گزینه با گزینه‌های
.B \-\-notesp
و
.B \-\-root
ناسازگار و مانعة‌الجمع است.

.TP
.B \-\-ownhfs \fIdevice-file\fR
این گزینه فقط باید در OS X استفاده شود. از آن برای نصب rEFInd روی یک حجم +HFS غیر از حجم استاندارد بوت مک استفاده می‌شود. نتیجه باید این باشد که rEFInd در مدیر بوت خود مک نمایش داده شود. مهم‌تر از آن، عملیات تعلیق به حافظه (suspend\-to\-RAM) ممکن است به درستی کار کند. توجه داشته باشید که این گزینه به یک حجم +HFS نیاز دارد که در حال حاضر یک حجم بوت OS X نباشد. این حجم می‌تواند یک حجم داده یا یک پارتیشن اختصاصی rEFInd باشد. ESP نیز ممکن است کار کند اگر برای استفاده از +HFS تبدیل شود؛ با این حال، +HFS یک فایل‌سیستم غیراستاندارد برای ESP است و بنابراین توصیه نمی‌شود.

.TP
.B \-\-root \fImount-point\fR
این گزینه برای کمک به نصب rEFInd از طریق یک «دیسک زنده» (live CD) یا سیستم‌های اضطراری دیگر در نظر گرفته شده است. برای استفاده از آن، باید نصب معمولی خود را در
.I /mount\-point
سوار کنید، شامل دایرکتوری boot/ شما (اگر جداگانه است) در
.IR /mount\-point /boot
و (در لینوکس) پارتیشن ESP خود در همان مکان یا در
.IR /mount\-point /boot/efi .
سپس اسکریپت
.B refind\-install
برنامه rEFInd را در مکان مناسب نصب می‌کند؛ در لینوکس، بسته به جایی که ESP خود را سوار کرده‌اید در
.I /mount\-point\fR/boot/EFI/refind\fR
یا
.IR /mount\-point /boot/efi/EFI/refind .
در OS X، این گزینه تنها در ترکیب با
.B \-\-notesp
مفید است که در این صورت rEFInd در
.I /mount\-point\fR/EFI/refind\fR
نصب می‌شود. اسکریپت همچنین یک ورودی در NVRAM شما برای rEFInd در این مکان اضافه می‌کند. شما نمی‌توانید از این گزینه همراه با
.B \-\-usedefault
استفاده کنید. توجه داشته باشید که این گزینه هنگام نصب بوت دوگانه لینوکس/OS X لازم نیست؛ فقط کافی است به صورت عادی در OS X نصب کنید.

.TP
.B \-\-nodrivers
به طور معمول
.B refind\-install
تلاش می‌کند درایور مورد نیاز برای خواندن boot/ را در لینوکس نصب کند. این تلاش فقط در صورتی کار می‌کند که از ext2fs، ext3fs، ext4fs، ReiserFS یا Btrfs در پارتیشن مربوطه استفاده کنید. اگر می‌خواهید از نصب این درایور صرف‌نظر کنید، گزینه
.B \-\-nodrivers
را ارسال نمایید. این گزینه هنگام استفاده از
.B \-\-usedefault
به صورت ضمنی فعال است.

.TP
.B \-\-alldrivers
هنگامی که این گزینه را مشخص می‌کنید،
.B refind\-install
تمام فایل‌های درایور مربوط به معماری شما را کپی می‌کند. ممکن است بخواهید پس از استفاده از این گزینه، فایل‌های درایور بلااستفاده را حذف کنید. توجه داشته باشید که در صورت استفاده از این گزینه، برخی رایانه‌ها هنگ می‌کنند یا با هیچ درایوری کار نمی‌کنند، بنابراین با احتیاط از آن استفاده کنید.

.TP
.B \-\-shim \fIshim\-filename\fR or \fB\-\-preloader \fIpreloader\-filename\fR\fB
اگر این گزینه را به
.B refind\-install
ارسال کنید، اسکریپت فایل برنامه shim مشخص‌شده را در دایرکتوری مقصد کپی کرده، فایل MokManager.efi را از دایرکتوری فایل برنامه shim به دایرکتوری مقصد کپی می‌کند، نسخه ۶۴ بیتی rEFInd را به عنوان grubx64.efi کپی کرده و shim را در میان‌افزار (firmware) ثبت می‌کند. (اگر
.B \-\-usedefault
را نیز مشخص کنید، از ثبت در NVRAM صرف‌نظر می‌شود. اگر از
.B \-\-keepname
نیز استفاده کنید، از تغییر نام به grubx64.efi صرف‌نظر می‌شود.) هنگامی که فایل هدف به عنوان PreLoader شناسایی شود، تقریباً همین اتفاق رخ می‌دهد، اما
.B refind\-install
به جای MokManager.efi فایل HashTool.efi را کپی کرده و rEFInd را به جای grubx64.efi با نام loader.efi کپی می‌کند. هدف ساده‌سازی نصب rEFInd روی رایانه‌ای است که از بوت امن (Secure Boot) استفاده می‌کند؛ در این حالت، rEFInd در حالت Secure Boot بوت می‌شود، با یک نکته: اولین باری که سیستم را بوت می‌کنید، MokManager/HashTool اجرا می‌شود و باید از آن برای یافتن و نصب کلید عمومی یا ثبت rEFInd به عنوان یک برنامه مورد اعتماد استفاده کنید. فایل کلید عمومی rEFInd در زیردایرکتوری keys دایرکتوری rEFInd با نام refind.cer قرار خواهد داشت.

.TP
.B \-\-localkeys
این گزینه به
.B refind\-install
می‌گوید که یک کلید مالک ماشین (MOK) جدید ایجاد کند، آن را در etc/refind.d/keys/ به صورت *.refind_local ذخیره کند و قبل از نصب باینری‌های ۶۴ بیتی rEFInd، همه آن‌ها را مجدداً با این کلید امضا کند. این روش ارجح برای نصب rEFInd در حالت Secure Boot است، زیرا به این معنی است که باینری‌های شما به صورت محلی امضا می‌شوند نه با کلید شخصی نویسنده که برای امضای باینری‌های بسیاری از کاربران دیگر استفاده می‌شود؛ با این حال، این روش نیازمند نصب بودن هر دو باینری
.B openssl
و
.B sbsign
است. اولی به راحتی در مخازن اکثر توزیع‌ها در دسترس است، اما دومی این‌گونه نیست، بنابراین این گزینه پیش‌فرض نیست.

.TP
.B \-\-encryptkeys
به طور معمول، اگر از گزینه
.B \-\-localkeys
استفاده کنید،
.B refind\-install
فایل‌های کلید محلی را به صورت رمزنگاری‌نشده روی هارد دیسک شما ذخیره می‌کند. بنابراین در صورت به خطر افتادن رایانه، نفوذگر می‌تواند از کلید خودتان برای امضای یک بوت‌لودر دستکاری‌شده استفاده کند و مزایای Secure Boot را از بین ببرد. اگر از این گزینه استفاده کنید، کلید خصوصی به صورت رمزنگاری‌شده و محافظت‌شده با یک گذرواژه رمزنگاری ذخیره می‌شود. قبل از اینکه کلید بتواند برای امضای هر باینری استفاده شود، باید این گذرواژه را وارد کنید؛ بنابراین خطر اینکه نفوذگر بتواند فرایند بوت شما را برباید کاهش می‌یابد. این گزینه مسلماً بسیار مطلوب است، اما نقطه ضعف آن این است که باید رمز عبور را به خاطر بسپارید و هر زمان که rEFInd یا هر برنامه دیگری را که با کلید خصوصی شما امضا شده است به‌روزرسانی می‌کنید، آن را وارد کنید. این امر همچنین به‌روزرسانی کاملاً خودکار rEFInd را غیرممکن می‌سازد.

.TP
.B \-\-keepname
این گزینه تنها در ترکیب با
.B \-\-shim
مفید است. این گزینه به
.B refind\-install
می‌گوید هنگام استفاده با shim، نام فایل معمولی rEFInd (معمولاً refind_x64.efi) را حفظ کند و نام باینری را به grubx64.efi تغییر ندهد. این تغییر احتمال سردرگمی ناشی از مشکلات نام فایل را کاهش می‌دهد؛ با این حال، این ویژگی مستلزم آن است که shim با یک پارامتر خط فرمان اجرا شود که به باینری rEFInd با نام واقعی آن اشاره می‌کند. نسخه‌های shim قبل از 0.7 به درستی از این قابلیت پشتیبانی نمی‌کنند. (نسخه 0.4 با تفسیری دارای باگ از مشخصات لودر بعدی از آن پشتیبانی می‌کند.) اگر متغیرهای NVRAM شما خراب یا فراموش شوند، این ویژگی ممکن است اجرای rEFInd را دشوارتر کند. این گزینه با
.B \-\-usedefault
ناسازگار است و هنگام اجرا در OS X یا بدون گزینه
.B \-\-shim
در دسترس نیست. اگر اسکریپت هنگام استفاده از این گزینه یک نصب موجود rEFInd را در EFI/BOOT یا EFI/Microsoft/Boot بیابد و هیچ نصب دیگری از rEFInd پیدا نکند، متوقف می‌شود.

.TP
.B \-\-yes
این گزینه باعث می‌شود که اسکریپت به هر اعلان yes/no که تحت شرایط خاصی ممکن است ایجاد شود، پاسخ ورودی
.B Y
را فرض کند؛ مانند زمانی که
.B \-\-shim
را مشخص می‌کنید اما
.B refind\-install
هیچ شواهدی از نصب Secure Boot شناسایی نمی‌کند. این گزینه عمدتاً برای استفاده توسط اسکریپت‌هایی مانند مواردی که ممکن است به عنوان بخشی از نصب از طریق یک بسته RPM یا دبیان استفاده شوند، در نظر گرفته شده است.

.SH "نویسندگان (AUTHORS)"
نویسنده اصلی: Roderick W. Smith (rodsmith@rodsbooks.com)

.SH "همچنین ببینید (SEE ALSO)"
.BR mkrlconf (8),
.BR mvrefind (8),
.BR refind-sb-healthcheck (8).

\fIhttps://www.rodsbooks.com/refind\fR

.SH "در دسترس بودن (AVAILABILITY)"
دستور
.B refind\-install
بخشی از بسته
.I rEFInd
است و از سوی Roderick W. Smith در دسترس قرار دارد.