.\" $XdotOrg: xserver/xorg/hw/xfree86/doc/man/Xorg.man.pre,v 1.3 2005/07/04 18:41:01 ajax Exp $ .\" shorthand for double quote that works everywhere. .ds q \N'34' .TH Xorg 1 "xorg-server 21.1.24" "X Version 11" .SH "نام (NAME)" Xorg \- کارساز اکس سامانه پنجره‌بندی X11R7 .SH "خلاصه دستور (SYNOPSIS)" .B Xorg .RI [\fB:\fP display ] .RI [ option .IR ... ] .SH "توضیحات (DESCRIPTION)" .B Xorg یک کارساز کامل اکس با تمامی قابلیت‌ها است که در ابتدا برای سیستم‌عامل‌های یونیکس و شبه‌یونیکس در حال اجرا روی سخت‌افزار اینتل x86 طراحی شده بود. اکنون این کارساز روی طیف گسترده‌تری از سخت‌افزارها و پلتفرم‌های سیستم‌عامل اجرا می‌شود. .PP این پروژه توسط بنیاد X.Org از انتشار .I "XFree86\ 4.4rc2" پروژهٔ XFree86 مشتق شده است. نسخهٔ XFree86 نیز در اصل از .I "X386\ 1.2" اثر Thomas Roell مشتق شده بود که توسط شرکت خدمات مشاوره‌ای گرافیک Snitily به X11R5 اهدا شده بود. .SH "پلتفرم‌ها (PLATFORMS)" .PP .B Xorg تحت طیف گسترده‌ای از سیستم‌عامل‌ها و پلتفرم‌های سخت‌افزاری کار می‌کند. معماری اینتل x86 (IA32) پلتفرم سخت‌افزاری با بیشترین سطح پشتیبانی است. دیگر پلتفرم‌های سخت‌افزاری شامل Compaq Alpha،‏ Intel IA64،‏ AMD64،‏ SPARC و PowerPC می‌شوند. سیستم‌عامل‌هایی که بیشترین پشتیبانی را دارند سیستم‌های شبه‌یونیکس آزاد و متن‌باز نظیر Linux،‏ FreeBSD،‏ NetBSD،‏ OpenBSD و Solaris هستند. سیستم‌عامل‌های تجاری یونیکس مانند UnixWare نیز پشتیبانی می‌شوند. سایر سیستم‌عامل‌های پشتیبانی‌شده شامل GNU Hurd است. سیستم‌عامل Mac OS X با کارساز اکس Xquartz(1) پشتیبانی می‌شود. پلتفرم Win32/Cygwin نیز با کارساز اکس XWin(1) پشتیبانی می‌گردد. .PP .SH "اتصالات شبکه (NETWORK CONNECTIONS)" .B Xorg از اتصالاتی که با استفاده از جریان‌های بایتی مطمئن (byte-streams) زیر برقرار می‌شوند، پشتیبانی می‌کند: .TP 4 .I "Local" در بیشتر پلتفرم‌ها، نوع اتصال "Local" یک سوکت دامنهٔ یونیکس (UNIX-domain socket) است. در برخی پلتفرم‌های System V، انواع اتصال "local" همچنین شامل لوله‌های STREAMS، لوله‌های نام‌گذاری‌شده (named pipes) و برخی سازوکارهای دیگر نیز می‌شود. برای جزئیات به بخش "LOCAL CONNECTIONS" در X(7) مراجعه کنید. .TP 4 .I TCP/IP .B Xorg روی پورت .RI 6000+ n گوش فرا می‌دهد، که در آن .I n شمارهٔ نمایشگر (display) است. این نوع اتصال معمولاً به‌طور پیش‌فرض غیرفعال است، اما می‌تواند با گزینهٔ .B \-listen فعال شود (برای جزئیات به صفحهٔ راهنمای Xserver(1) مراجعه کنید). .SH "گزینه‌ها (OPTIONS)" .B Xorg از چندین سازوکار برای تأمین یا دریافت پارامترهای پیکربندی و زمان اجرا پشتیبانی می‌کند: گزینه‌های خط فرمان، متغیرهای محیطی، فایل‌های پیکربندی xorg.conf(5)، تشخیص خودکار، و مقادیر پیش‌فرض جایگزین (fallback). هنگامی که اطلاعات یکسانی از بیش از یک روش ارائه شود، سازوکاری که بالاترین اولویت را دارد استفاده خواهد شد. فهرست سازوکارها از بالاترین اولویت به پایین‌ترین مرتب شده است. توجه داشته باشید که همهٔ پارامترها را نمی‌توان با تمام روش‌ها تأمین کرد. گزینه‌های خط فرمان و متغیرهای محیطی موجود (و برخی مقادیر پیش‌فرض) در اینجا و در صفحهٔ راهنمای Xserver(1) شرح داده شده‌اند. بیشتر پارامترهای فایل پیکربندی به همراه مقادیر پیش‌فرضشان، در صفحهٔ راهنمای xorg.conf(5) توضیح داده شده‌اند. پارامترهای پیکربندی ویژهٔ درایورها و ماژول‌ها در صفحهٔ راهنمای درایور یا ماژول مربوطه تشریح شده‌اند. .PP علاوه بر گزینه‌های استاندارد کارساز که در صفحهٔ راهنمای Xserver(1) شرح داده شده‌اند، .B Xorg گزینه‌های خط فرمان زیر را نیز می‌پذیرد: .TP 8 .BI vt XX .I XX شمارهٔ دستگاه پایانهٔ مجازی (Virtual Terminal) را که .B Xorg استفاده خواهد کرد، مشخص می‌کند. بدون این گزینه، .B Xorg نخستین پایانهٔ مجازی دردسترسی را که بیابد برمی‌گزیند. این گزینه تنها برای پلتفرم‌هایی کاربرد دارد که از پایانهٔ مجازی پشتیبانی می‌کنند، مانند Linux،‏ BSD،‏ OpenSolaris،‏ SVR3 و SVR4. .TP .B \-allowMouseOpenFail به کارساز اجازه می‌دهد حتی در صورتی که دستگاه ماوس باز یا مقداردهی اولیه نشود، راه‌اندازی گردد. این معادل گزینهٔ .B AllowMouseOpenFail در فایل xorg.conf(5) است. .TP 8 .B \-allowNonLocalXvidtune افزونهٔ VidMode را برای کلاینت‌های راه‌دور در دسترس قرار می‌دهد. این به کلاینت xvidtune اجازه می‌دهد از میزبانی دیگر متصل شود. این معادل گزینهٔ .B AllowNonLocalXvidtune در فایل xorg.conf(5) است. به‌طور پیش‌فرض، اتصالات غیرمحلی مجاز نیستند. .TP 8 .BI \-bgamma " value" اصلاح گامای آبی را تنظیم می‌کند. .I value باید بین 0.1 و 10 باشد. مقدار پیش‌فرض 1.0 است. همهٔ درایورها از این پشتیبانی نمی‌کنند. همچنین گزینه‌های .BR \-gamma ، .BR \-rgamma و .B \-ggamma را ببینید. .TP 8 .BI \-bpp " n" دیگر پشتیبانی نمی‌شود. از .B \-depth برای تنظیم عمق رنگ استفاده کنید، و چنانچه واقعاً نیاز به اجبار یک قالب پیکسل فریم‌بافر (سخت‌افزاری) غیرپیش‌فرض دارید، از .B \-fbbpp استفاده کنید. .TP 8 .BI \-config " file" پیکربندی کارساز را از .IR file می‌خواند. زمانی که کارساز با کاربر ریشه (یعنی با شناسهٔ کاربری واقعی real-uid 0) اجرا شود، این گزینه برای هر فایلی کار خواهد کرد، و برای سایر کاربران، برای فایل‌های وابسته به یک پوشه در مسیر جستجوی پیکربندی عمل می‌کند. .TP 8 .BI \-configdir " directory" فایل‌های پیکربندی کارساز را از .IR directory می‌خواند. زمانی که کارساز با کاربر ریشه (یعنی با real-uid 0) اجرا شود، این گزینه برای هر پوشه‌ای کار خواهد کرد، و برای سایر کاربران، برای پوشه‌های نسبی به یک پوشه در مسیر جستجوی پوشه‌های پیکربندی عمل می‌کند. .TP 8 .B \-configure هنگامی که این گزینه مشخص شود، کارساز .B Xorg تمام ماژول‌های درایور ویدیو را بارگیری کرده، سخت‌افزارهای موجود را پویش می‌کند و یک فایل اولیهٔ xorg.conf(5) بر اساس موارد شناسایی‌شده می‌نویسد. این گزینه در حال حاضر در برخی پلتفرم‌ها مشکلاتی دارد، اما در بیشتر موارد روش مناسبی برای راه‌اندازی اولیهٔ فرایند پیکربندی است. این گزینه تنها زمانی در دسترس است که کارساز با دسترسی ریشه (یعنی با real-uid 0) اجرا شود. .TP 8 .BI "\-crt /dev/tty" XX تنها در SCO. این همانند گزینهٔ .B vt است و برای سازگاری با کارساز بومی SCO X فراهم شده است. .TP 8 .BI \-depth " n" عمق رنگ پیش‌فرض را تنظیم می‌کند. مقادیر مجاز عبارتند از 1، 4، 8، 15، 16 و 24. همهٔ درایورها از تمامی این مقادیر پشتیبانی نمی‌کنند. .TP 8 .B \-disableVidMode بخش‌هایی از افزونهٔ VidMode (استفاده‌شده توسط کلاینت xvidtune) را که می‌توان از آن‌ها برای تغییر حالت‌های ویدیو بهره گرفت، غیرفعال می‌کند. این معادل گزینهٔ .B DisableVidModeExtension در فایل xorg.conf(5) است. .TP 8 .B \-fbbpp \fIn\fP تعداد بیت‌های بر پیکسلِ فریم‌بافر را تنظیم می‌کند. شما تنها زمانی باید این را تنظیم کنید که مطمئن باشید ضروری است؛ معمولاً کارساز می‌تواند مقدار صحیح را از .B \-depth در بالا استنتاج کند. این گزینه در صورتی مفید است که بخواهید یک پیکربندی با عمق رنگ 24 را با فریم‌بافر 24 bpp به‌جای فریم‌بافر (احتمالاً پیش‌فرض) 32 bpp اجرا کنید (یا برعکس). مقادیر معتبر 1، 8، 16، 24 و 32 هستند. همهٔ درایورها از همهٔ مقادیر پشتیبانی نمی‌کنند. .TP 8 .BI \-gamma " value" اصلاح گاما را تنظیم می‌کند. .I value باید بین 0.1 و 10 باشد. مقدار پیش‌فرض 1.0 است. این مقدار به‌طور مساوی بر مقادیر R،‏ G و B اعمال می‌شود. آن مقادیر را می‌توان به‌صورت مستقل با گزینه‌های .BR \-rgamma ، .BR \-bgamma و .B \-ggamma تنظیم کرد. همهٔ درایورها از این پشتیبانی نمی‌کنند..TP 8 .BI \-ggamma " value" تنظیم تصحیح گامای سبز. .I value باید بین 0.1 و 10 باشد. مقدار پیش‌فرض 1.0 است. همهٔ راه‌اندازها از این ویژگی پشتیبانی نمی‌کنند. همچنین گزینه‌های .BR \-gamma ، .BR \-rgamma و .B \-bgamma را ببینید. .TP 8 .B \-ignoreABI کارساز .B Xorg سطوح بازنگری ABI هر ماژولی را که بارگذاری می‌کند، بررسی می‌نماید. این کارساز در حالت عادی از بارگذاری ماژول‌هایی با بازنگری‌های ABI جدیدتر از نسخهٔ کارساز خودداری می‌کند؛ چرا که چنین ماژول‌هایی ممکن است از رابط‌هایی استفاده کنند که کارساز فاقد آن‌ها است. با مشخص کردن این گزینه، چنین عدم‌تطابق‌هایی از خطاهای مهلک به هشدار تنزل می‌یابند. از این گزینه باید بااحتیاط استفاده شود. .TP 8 .B \-isolateDevice \fIbus\-id\fP محدود کردن بازنشانی‌های دستگاه به دستگاه واقع در .IR bus\-id . رشتهٔ .I bus\-id دارای قالب .IB bustype : bus : device : function است (مانند \(oqPCI:1:0:0\(cq). در حال حاضر تنها جداسازی دستگاه‌های PCI پشتیبانی می‌شود؛ یعنی اگر .I bustype هر چیزی غیر از \(oqPCI\(cq باشد، این گزینه نادیده گرفته می‌شود. .TP 8 .B \-keeptty جلوگیری از جدا شدن کارساز از پایانهٔ کنترلی اولیهٔ خود. اگر می‌خواهید از یکپارچه‌سازی با systemd-logind استفاده کنید، باید این گزینه را مشخص نمایید. همهٔ پلتفرم‌ها از این گزینه پشتیبانی نمی‌کنند (یا امکان استفاده از آن را ندارند). .TP 8 .BI \-keyboard " keyboard-name" استفاده از بخش .B InputDevice با نام .I keyboard-name در فایل xorg.conf(5) به‌عنوان صفحه‌کلید اصلی. در صورتی که بخش .B Layout صفحه‌کلید اصلی را مشخص کرده باشد، این گزینه نادیده گرفته می‌شود. در صورت نبودِ توأمان بخش Layout و این گزینه، نخستین بخش .B InputDevice مرتبط برای صفحه‌کلید اصلی استفاده می‌شود. .TP 8 .BI \-layout " layout-name" استفاده از بخش .B Layout با نام .I layout-name در فایل xorg.conf(5). به‌طور پیش‌فرض از نخستین بخش .B Layout استفاده می‌شود. .TP 8 .BI \-logfile " filename" استفاده از فایل با نام .I filename به‌عنوان فایل گزارش کارساز .BR Xorg . فایل گزارش پیش‌فرض هنگام اجرا با دسترسی ریشه، .BI /var/log/Xorg. n .log و برای کاربران غیرریشه، .BI $XDG_DATA_HOME/xorg/Xorg. n .log است که در آن .I n شمارهٔ نمایشگر کارساز .B Xorg است. این مسیر پیش‌فرض ممکن است در برخی پلتفرم‌ها در دایرکتوری دیگری باشد. این گزینه تنها زمانی در دسترس است که کارساز به‌عنوان ریشه اجرا شود (یعنی با real-uid برابر با 0). .TP 8 .BR \-logverbose " [\fIn\fP]" تنظیم سطح پرگویی (verbosity) برای اطلاعات چاپ‌شده در فایل گزارش کارساز .BR Xorg . اگر مقدار .I n داده نشود، با هر بار ذکر این گزینه، سطح پرگویی فایل گزارش یک واحد افزایش می‌یابد. در صورت ارائهٔ مقدار .IR n ، سطح پرگویی فایل گزارش روی آن مقدار تنظیم می‌شود. سطح پرگویی پیش‌فرض فایل گزارش 3 است. .TP 8 .BI \-modulepath " searchpath" تنظیم مسیر جستجوی ماژول روی .IR searchpath . مقدار .I searchpath فهرستی از دایرکتوری‌ها است که با کاما از هم جدا شده‌اند و برای یافتن ماژول‌های کارساز .B Xorg جستجو می‌شوند. این گزینه تنها زمانی در دسترس است که کارساز با دسترسی ریشه اجرا شود (یعنی با real-uid برابر با 0). .TP 8 .B \-noautoBindGPU غیرفعال کردن پیکربندی خودکار GPUهای ثانویه به‌عنوان مقصدهای خروجی (output sinks) و منابع تفویض پردازش (offload sources). این معادل تنظیم گزینهٔ .B AutoBindGPU روی .B false در فایل xorg.conf(__filemansuffix__) است. .TP 8 .B \-nosilk غیرفعال کردن پشتیبانی از Silken Mouse. .TP 8 .B \-novtswitch غیرفعال کردن تعویض خودکار به پایانهٔ مجازی (VT) فعالی که در زمان شروع کارساز فعال بوده است، هنگام بازنشانی و خاموش شدن کارساز X، در صورت پشتیبانی سیستم‌عامل. .TP 8 .BI \-pointer " pointer-name" استفاده از بخش .B InputDevice با نام .I pointer-name در فایل xorg.conf(5) به‌عنوان اشاره‌گر اصلی. این گزینه در صورتی که بخش .B Layout اشاره‌گر اصلی را مشخص کرده باشد نادیده گرفته می‌شود. در صورت نبودِ توأمان بخش Layout و این گزینه، نخستین بخش .B InputDevice مرتبط برای اشاره‌گر اصلی استفاده می‌شود. .TP 8 .B \-quiet فرونشاندن بیشتر پیام‌های اطلاع‌رسانی در زمان راه‌اندازی. سطح پرگویی روی صفر تنظیم می‌شود. .TP 8 .BI \-rgamma " value" تنظیم تصحیح گامای قرمز. .I value باید بین 0.1 و 10 باشد. مقدار پیش‌فرض 1.0 است. همهٔ راه‌اندازها از این ویژگی پشتیبانی نمی‌کنند. همچنین گزینه‌های .BR \-gamma ، .BR \-bgamma و .B \-ggamma را ببینید. .TP 8 .B \-sharevts اشتراک‌گذاری پایانه‌های مجازی با یک کارساز X دیگر، در صورت پشتیبانی سیستم‌عامل. .TP 8 .BI \-screen " screen-name" استفاده از بخش .B Screen با نام .I screen-name در فایل xorg.conf(5). به‌طور پیش‌فرض از صفحه‌های ارجاع‌شده در بخش پیش‌فرض .B Layout استفاده می‌شود، یا در صورت نبود هیچ بخش .BR Layout ، از نخستین بخش .B Screen استفاده خواهد شد. .TP 8 .B \-showconfig این گزینه مشابه گزینهٔ .B \-version است و صرفاً برای سازگاری گنجانده شده است. این گزینه ممکن است در انتشارهای آینده حذف شود، بنابراین باید از گزینهٔ .B \-version به‌جای آن استفاده شود. .TP 8 .B \-showDefaultModulePath چاپ مسیر پیش‌فرض ماژول که کارساز با آن کامپایل شده است. .TP 8 .B \-showDefaultLibPath چاپ مسیری که کتابخانه‌ها باید در آن نصب شوند. .TP 8 .B \-showopts چاپ فهرست گزینه‌ها و انواع آرگومان‌های آن‌ها به ازای هر ماژول راه‌انداز نصب‌شده. .TP 8 .BI \-weight " nnn" تنظیم وزن‌دهی RGB در عمق رنگ 16 bpp. مقدار پیش‌فرض 565 است. این گزینه تنها برای راه‌اندازهایی اعمال می‌شود که از 16 bpp پشتیبانی می‌کنند. .TP 8 .BR \-verbose " [\fIn\fP]" تنظیم سطح پرگویی برای اطلاعات چاپ‌شده روی stderr. اگر مقدار .I n داده نشود، با هر بار ذکر این گزینه، سطح پرگویی افزایش می‌یابد. در صورت ارائهٔ مقدار .IR n ، سطح پرگویی روی آن مقدار تنظیم می‌شود. سطح پرگویی پیش‌فرض 0 است..TP 8 .B \-version نسخه کارساز، سطح وصله (patchlevel)، تاریخ انتشار، سیستم‌عامل/بستری که کارساز روی آن ساخته شده است، و وضعیت پشتیبانی از بارگذار ماژول را چاپ می‌کند. .SH "صفحه‌کلید (KEYBOARD)" .PP کارساز .B Xorg به‌طور معمول به‌گونه‌ای پیکربندی شده است که ترکیب‌های کلیدی خاصی را شناسایی کند؛ این ترکیب‌ها به کارساز دستور می‌دهند تا به‌جای ارسال صرف رویداد فشردن کلید به برنامه کلاینت، عمل خاصی را انجام دهد. این اقدامات به نگاشت کلید (keymap) مربوط به XKB که توسط یک دستگاه صفحه‌کلید خاص بارگذاری شده بستگی دارند و ممکن است در یک پیکربندی مشخص در دسترس باشند یا نباشند. .PP ترکیب‌های کلیدی زیر معمولاً بخشی از نگاشت کلید پیش‌فرض XKEYBOARD هستند. .TP 8 .B Ctrl+Alt+Backspace بلافاصله کارساز را متوقف می‌کند (kill) -- بدون هیچ پرسشی. این رفتار را می‌توان با تنظیم گزینه .B DontZap در فایل xorg.conf(5) روی مقدار TRUE غیرفعال کرد. .PP .RS 8 باید توجه داشت که این توقف ناگهانی (zapping) توسط عمل .B Terminate_Server در نگاشت صفحه‌کلید راه‌اندازی می‌شود. این عمل بخشی از نگاشت‌های کلید پیش‌فرض نیست اما می‌توان آن را با گزینه XKB به نام .B \*qterminate:ctrl_alt_bksp\*q فعال کرد. .RE .TP 8 .B Ctrl+Alt+Keypad-Plus تغییر حالت ویدیویی (video mode) به حالت بعدی مشخص‌شده در فایل پیکربندی. این ویژگی را می‌توان با گزینه .B DontZoom در فایل xorg.conf(5) غیرفعال کرد. .TP 8 .B Ctrl+Alt+Keypad-Minus تغییر حالت ویدیویی به حالت قبلی مشخص‌شده در فایل پیکربندی. این ویژگی را می‌توان با گزینه .B DontZoom در فایل xorg.conf(5) غیرفعال کرد. .TP 8 .B Ctrl+Alt+F1...F12 در سیستم‌هایی با پشتیبانی از ترمینال مجازی (virtual terminal)، این ترکیب‌های کلیدی به‌ترتیب برای جابجایی به ترمینال‌های مجازی ۱ تا ۱۲ استفاده می‌شوند. این ویژگی را می‌توان با گزینه .B DontVTSwitch در فایل xorg.conf(5) غیرفعال کرد. .SH "پیکربندی (CONFIGURATION)" .B Xorg به‌طور معمول برای راه‌اندازی اولیه خود از یک فایل پیکربندی به نام .B xorg.conf و فایل‌های پیکربندی با پسوند .I .conf در پوشه‌ای به نام .B xorg.conf.d استفاده می‌کند. برای اطلاعات بیشتر درباره قالب این فایل، به صفحه راهنمای xorg.conf(5) مراجعه کنید. .PP .B Xorg دارای سازوکاری برای تولید خودکار یک پیکربندی داخلی در زمان اجرا است، هنگامی که هیچ فایل .B xorg.conf یا فایل‌های .B xorg.conf.d وجود نداشته باشند. نسخه کنونی این سازوکار پیکربندی خودکار به دو روش عمل می‌کند. .PP روش اول از طریق بهبودهایی است که بسیاری از بخش‌های فایل .B xorg.conf را اختیاری کرده‌اند. این بدان معناست که اطلاعاتی که می‌توان آن‌ها را کاوش (probe) کرد یا به‌طور منطقی استنتاج نمود نیازی به تعیین صریح ندارند، که این امر حجم اطلاعات پیکربندی داخلی مورد نیاز برای تولید در زمان اجرا را به شدت کاهش می‌دهد. .PP روش دوم استفاده از جایگزین‌های «امن» (fallbacks) برای بیشتر اطلاعات پیکربندی است. این کار احتمال راه‌اندازی کارساز .B Xorg را در یک پیکربندی قابل استفاده به حداکثر می‌رساند، حتی در شرایطی که اطلاعات مربوط به سخت‌افزار خاص در دسترس نباشد. .PP پشتیبانی از پیکربندی خودکار برای Xorg همچنان در حال توسعه است. این سازوکار در حال حاضر متداول‌ترین بسترهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری پشتیبانی‌شده توسط Xorg را هدف قرار داده است. بهبودهایی برای انتشار‌های آینده برنامه‌ریزی شده است..SH "فایل‌ها (FILES)" فایل‌های پیکربندی کارساز .B Xorg می‌توانند در چندین مکان مختلف قرار داشته باشند. این موارد به طور کامل در صفحه راهنمای xorg.conf(5) مستند شده‌اند. رایج‌ترین مکان‌های مورد استفاده در اینجا نشان داده شده‌اند. .TP 30 .B /etc/X11/xorg.conf فایل پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /etc/X11/xorg.conf-4 فایل پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /etc/xorg.conf فایل پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /usr/etc/xorg.conf فایل پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /usr/lib/X11/xorg.conf فایل پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /etc/X11/xorg.conf.d دایرکتوری پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /etc/X11/xorg.conf.d-4 دایرکتوری پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /etc/xorg.conf.d دایرکتوری پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /usr/etc/xorg.conf.d دایرکتوری پیکربندی کارساز. .TP 30 .B /usr/lib/X11/xorg.conf.d دایرکتوری پیکربندی کارساز. .TP 30 .BI /var/log/Xorg. n .log فایل گزارش کارساز برای نمایشگر .IR n . .TP 30 .B /usr/bin/\(** فایل‌های اجرایی کلاینت. .TP 30 .B /usr/include/\(** فایل‌های سرآیند. .TP 30 .B /usr/lib/\(** کتابخانه‌ها. .TP 30 .B /usr/share/fonts/X11/\(** فونت‌ها. .TP 30 .B /usr/share/X11/XErrorDB پایگاه‌داده پیام‌های خطای کلاینت. .TP 30 .B /usr/lib/X11/app-defaults/\(** مشخصات منابع کلاینت. .TP 30 .B /usr/share/man/man?/\(** صفحات راهنما. .TP 30 .BI /etc/X n .hosts فهرست کنترل دسترسی اولیه برای نمایشگر .IR n . .SH "همچنین ببینید (SEE ALSO)" X(7), Xserver(1), xdm(1), xinit(1), xorg.conf(5), xvidtune(1), xkeyboard-config (7), apm(4), ati(4), chips(4), cirrus(4), cyrix(4), fbdev(4), glide(4), glint(4), i128(4), i740(4), imstt(4), intel(4), mga(4), neomagic(4), nsc(4), nv(4), openchrome (4), r128(4), rendition(4), s3virge(4), siliconmotion(4), sis(4), sunbw2(4), suncg14(4), suncg3(4), suncg6(4), sunffb(4), sunleo(4), suntcx(4), tdfx(4), tga(4), trident(4), tseng(4), v4l(4), vesa(4), vmware(4), .br وب‌سایت .IR ..SH "نویسندگان (AUTHORS)" Xorg مشارکت‌کنندگان بسیاری در سراسر جهان دارد. نام اغلب آن‌ها را می‌توان در مستندات، فایل‌های ChangeLog در درخت منبع و درون خود کد منبع یافت. .PP Xorg در اصل بر پایهٔ XFree86 4.4rc2 بنا شده بود. آن پروژه نیز خود در ابتدا بر اساس \fIX386 1.2\fP اثر Thomas Roell شکل گرفته بود که توسط SGCS به انتشار X11R5 کنسرسیوم وقت X اهدا شد. .PP Xorg توسط X.Org Foundation منتشر می‌شود. .PP پروژه‌ای که بعداً XFree86 نام گرفت، در اصل در سال ۱۹۹۲ توسط David Dawes، Glenn Lai، Jim Tsillas و David Wexelblat پایه‌گذاری شد. .PP پروژهٔ XFree86 بعداً توسط گروهی از توسعه‌دهندگان متعهد XFree86، از جمله افراد زیر، در انتشار X11R6 کنسرسیوم وقت X ادغام شد: .PP .RS 4 .nf Stuart Anderson \fIanderson@metrolink.com\fP Doug Anson \fIdanson@lgc.com\fP Gertjan Akkerman \fIakkerman@dutiba.twi.tudelft.nl\fP Mike Bernson \fImike@mbsun.mlb.org\fP Robin Cutshaw \fIrobin@XFree86.org\fP David Dawes \fIdawes@XFree86.org\fP Marc Evans \fImarc@XFree86.org\fP Pascal Haible \fIhaible@izfm.uni-stuttgart.de\fP Matthieu Herrb \fIMatthieu.Herrb@laas.fr\fP Dirk Hohndel \fIhohndel@XFree86.org\fP David Holland \fIdavidh@use.com\fP Alan Hourihane \fIalanh@fairlite.demon.co.uk\fP Jeffrey Hsu \fIhsu@soda.berkeley.edu\fP Glenn Lai \fIglenn@cs.utexas.edu\fP Ted Lemon \fImellon@ncd.com\fP Rich Murphey \fIrich@XFree86.org\fP Hans Nasten \fInasten@everyware.se\fP Mark Snitily \fImark@sgcs.com\fP Randy Terbush \fIrandyt@cse.unl.edu\fP Jon Tombs \fItombs@XFree86.org\fP Kees Verstoep \fIversto@cs.vu.nl\fP Paul Vixie \fIpaul@vix.com\fP Mark Weaver \fIMark_Weaver@brown.edu\fP David Wexelblat \fIdwex@XFree86.org\fP Philip Wheatley \fIPhilip.Wheatley@ColumbiaSC.NCR.COM\fP Thomas Wolfram \fIwolf@prz.tu-berlin.de\fP Orest Zborowski \fIorestz@eskimo.com\fP .fi .RE .PP کد منبع Xorg از طریق کارساز FTP به نشانی \fI\fP و از کارساز X.Org به نشانی \fI\fP در دسترس است. مستندات و سایر اطلاعات را می‌توان در وب‌گاه X.Org به نشانی \fI\fP یافت. .SH "مسائل حقوقی (LEGAL)" .PP .B Xorg نرم‌افزاری دارای حق تکثیر (کپی‌رایت) است که تحت مجوزهایی ارائه می‌شود که اجازهٔ تغییر و توزیع مجدد در قالب منبع و باینری را بدون پرداخت هزینه فراهم می‌کنند. حق تکثیر .B Xorg متعلق به نویسندگان و مشارکت‌کنندگان پرشماری از سراسر جهان است. اطلاعات مربوط به مجوزها در این نشانی در دسترس است: .IR . برای آگاهی از اعلان‌های مشخص حق تکثیر به کد منبع مراجعه کنید. .PP .B XFree86(TM) یک نشان تجاری متعلق به The XFree86 Project, Inc است. .PP .B X11(TM) و .B X Window System(TM) نشان‌های تجاری The Open Group هستند.